Kan klimaatverandering uiteindelijk een invloed hebben op de draaias van de Aarde? En zo ja, wat en hoe groot zijn de gevolgen?

Antwoord

Eerst een kleine rechtzetting. Het afsmelten van het noordpoolijs heeft geen effect op de massaverdeling! De wet van Archimedes leert dat het volume dat een ijsberg onder water inneemt overeenkomt met de massa aan water die met de totale massa van de ijsberg overeenkomt. Met andere woorden: het afsmelten van ijs in zee heeft geen effect op de zeespiegel. Maar het smelten van de ijskap van Groenland doet wel terzake. U hebt gelijk dat het een heel eind duurt vooraleer het smeltwater zich gelijkmatig verspreid heeft over de gehele aardbol. Water dat van Antarctica afsmelt, kan bij voorbeeld moeilijk tot aan de evenaar geraken, omwille van zeestromingen die dat beletten.

Op korte termijn is een effect van het afsmelten van ijs op de rotatie van de aarde het volgende: het ijs komt van relatief dicht bij de rotatie-as, en het smeltwater wordt over een breed gebied uitgespreid. Het traagheidsmoment neemt dus toe en de rotatie van de Aarde neemt af.

Op langere termijn kan het omgekeerde effect spelen. Sinds de Ijstijden is er heel wat ijs gesmolten dat Scandinavië bedekte. Een resultaat is dat Scandinavië stijgt: het land komt omhoog omdat het minder gewicht moet dragen. Dit proces is nog steeds bezig, omdat het land nu eenmaal meer tijd nodig heeft om omhoog te komen dan het ijs om te smelten. In Scandinavië toont men je inderdaad dat de dorpen die in de tijd van de Vikings aan de zee lagen, nu een eind inlands te vinden zijn.

Als Scandinavië stijgt, wordt de ruimte eronder opgevuld door massa's die van elders komen, en over het algemeen is dat van verder van de rotatie-as. Dat is de reden waarom Nederland verzakt is sinds de ijstijden. Dit interne massatransport zorgt voor een afname van het traagheidsmoment van de Aarde en versnelt dus de rotatie.

Al deze effecten zijn uiteraard erg klein. Op lange termijn is het voornaamste effect op de duur van de aardrotatie nog steeds dat van de getijden, waardoor de aardrotatie vertraagt, en ook dat effect is erg klein gedurende een mensenleven.

Er zijn ook veranderingen in de richting van de aardas, maar ook die zijn vrij klein. Wanneer u beweert dat 'de draaias van de Aarde in het verleden reeds meermaals is veranderd', dan bedoelt u waarschijnlijk dat de MAGNETISCHE as nogal variabel is, en nu en dan zelfs volledig ompoolt. Dat is iets helemaal anders. Het heeft te maken met de magneetvelden gegenereerd door de bewegingen van hete massa's diep in de aarde, niet met ijs aan het oppervlak.