Waar in de aarde zit het magma?

Antwoord

In het begin van de vorige eeuw zaten de geologen met een probleem. Enerzijds leek het dat de continenten op "iets vloeibaars" dreven (dit noemen wij isostasie); anderzijds planten aardbevingsgolven zich door het grootste deel van de Aarde voort, wat betekent dat de hele Aarde "vast" is (buiten de vloeibare buitenkern). We moeten ons dan ook de vraag stellen wat geologen bedoelen met "vloeibaar".
Eigenlijk is alle gesteente "vloeibaar"! Alleen moet je soms heel lang wachten. Als ik je zeg dat water vloeibaar is, dan zal je me geloven. Als ik je zeg dat ijs zich vloeibaar gedraagt, dan kan je dat ook nog vatten. Kijk maar naar gletsjers, dat zijn echte stromen van ijs. Maar ijs is vast water, en kan dus eigenlijk wel gezien worden als een gesteente. Nu gesteenten kunnen dus ook vloeien als ijs (zie bijvoorbeeld bijgevoegde foto). Maar dat gebeurt zo traag dat we het niet merken. Dit gebeurt met snelheden van enkele mm tot cm per jaar (een beetje de snelheid waarmee je teennagels groeien). Maar de Aarde heeft een troef in handen: tijd! De gesteenten hebben dan ook miljoenen jaren om te vloeien. Bedenk maar: als de vloeisnelheid 1 cm per jaar is, dat betekent dat in 1 miljoen jaar het gesteente 10 kilometer gevloeid heeft.
Maar wat is dan "magma"? Magma is echt opgesmolten gesteenten. Dat is gesteente dat vloeibaar geworden is. Als dat magma dan uit een vulkaan uitvloeit, dan krijgen we lavastromen.
En waar wordt magma nu gevormd. Eigenlijk heel dicht (op Aardse schaal) onder het aardoppervlak. Dan spreken we over een diepte van enkele tientallen tot honderden kilometer onder het aardoppervlak. Omwille van bijzondere omstandigheden (warmte, drukontlasting, aanwezigheid van water) kan daar het vaste mantelgesteente of korstgesteente opsmelten. Dat opgesmolten, echt vloeibare gesteente verzamelt zich dan in grote magmakamers onder de vulkanen. En af en toe barsten deze vulkanen dan eens uit en vloeit het magma uit als lava.
Dus: de hele mantel is een vast en hard gesteente dat op een geologische tijdschaal van miljoenen jaar zich "vloeibaar" gedraagt; hier en daar kan dit vaste gesteente echt opsmelten en een vloeistof worden, en dan spreken we over een magma.