Einde 18de eeuw is men er in geslaagd om de afstand van de aarde tot de zon te bepalen door middel van de passage van Venus voor de zon. Hoe hebben ze dit dan juist berekend?

Antwoord

De waarnemingen die men in dit geval deed, waren tijdsbepalingen wanneer Venus nu juist aan haar transit over de zonneschijf begon, vanop verschillende plaatsen, met verschillende lengteliggingen. Het idee is dat wanneer je in zeg maar Parijs ziet dat de rand van de zon, de rand van Venus en jezelf op een lijn liggen, dat het nog een tijdje duurt vooraleer hetzelfde optreedt in New York. Het tijdsverschil geeft je, via de kennis van de omloopsperioden van beide planeten, het hoekje dat Venus heeft moeten inhalen. De afstand die dat hoekje vanaf de Zon opspant is de afstand tussen beide plaatsen volgens de breedtecirkels. En die afstand is dan gewoon gelijk aan de afstand Aarde-Zon maal het hoekje in radialen.

Om die metingen accuraat te doen, moet je dus goede plaatsbepalingen hebben, en klokken die op de verschillende plaatsen mooi gelijklopen. En geen fouten maken bij de juiste bepaling van het begin van de transit. Voor dit laatste bleek Mercurius trouwens beter te zijn, omdat die planeet geen atmosfeer heeft en zodoende een scherpere transit veroorzaakt.