Hoe werkt de technische vliegtuigcommunicatie tussen vliegtuig en verkeerstoren?

Antwoord

Beste Robin,
Elk soort bewegingen heeft zijn eigen frequentie: de vliegtuigpiloot moet deze frequentie instellen (hij beschikt over kaarten van de luchthavens en de "luchtwegen" waar deze frequenties opstaan en zelfs waar hij zich moet aanmelden, vooaleer toestemming te krijgen om zijn reis voort te zetten; deze verplichtingen zijn iets minder voor de "plezierluchtvaart", die zich normaal enkel aanmeldt als hij gaat landen/opstijgen; deze vliegen dan ook niet in vaste luchtwegen en op veel lagere hoogtes dan de commerciële luchtvaart), zodat hij kan communiceren met de gepaste verkeersleider. Deze verkeersleider en dus de frequentei is verschillend naargelang het vliegtuig aan de grond is, in de omgeving van een luchthaven, of gewoon over een nationaal grondgebied heenvliegt. Er zijn ook speciale frequenties voor noodgevallen, die door alle vliegtuigen en verkeersleiders worden gehoord.
Als de verkeerleider spreekt, wordt zijn gesprek geleid via een telefoonlijn naar een verzameling zenders op de gepaste frequenties (het zendcentrum), en daar via gepaste antennes naar het vliegtuig gestuurd.
De antwoorden van het vliegtuig worden opgevangen door een andere reeks antennes, relatief ver van de eerste verwijderd (het ontvangstcentrum), waar de spraak wordt geleid naar de gepaste verkeersleider.
In Zaventem bevinden dit ontvangstcentrum zich niet ver van van nieuwe verkeerstoren (4 kleinere torentjes). Het ontvangscentrum zit aan de zuidkant van de luchthaven. Meestal worden die twee centra ver uit elkaar gezet om interferentie te vermijden.
Tot op heden wordt voor deze communicatie nog steeds amplitudemodulatie gebruikt (zoals voor de middengolfzenders). De kanalen (=speciefieke frequentie toegekend aan één specifieke taak) hebben een bandbreedte van 25 kHz in de Verenigde Staten, maar in Europa is men al een tijd overgeschakeld naar een bandbreedte van 8,33 kHz. Dit is nog ruim voldoende om verstaanbare spraak over te brengen, en verhoogt het aantal beschikbare kanalen met een factor 3.
Voor zeer ver gelegen vliegtuigen (waar het signaal ontvangen bij voorbeeld in Zaventem te zwak zou zijn om goed begrijpbaar te zijn door piloot en verkeersleider) gebruikt men relaisstations. Zo is erin België  één in de ardennen opgesteld.
De spraak wordt dan via gewone communicatiemiddelen (een telefoonlijn) van en naar de gepaste verkeersleider gevoerd, zij het over langere afstanden dan op de luchthaven, waar de afstand tussen de controleur en de zend/ontvangstcentra beperkt is tot enkele km. Dit relaisstation treedt pas in werking en neemt het gesprek over als het relaisstation merkt dat deze een betere ontvangst heeft dan het signaal dat "centraal" (in Belgë in Zaventem) staat opgesteld.
Hopelijk beantwoordt dit je vraag.