Kan adoptie afgedwongen worden in België ?

Beste Gys,

Adoptie van een minderjarige

1. Toestemming van de vader tot de adoptie

Wanneer de afstamming van de minderjarige vaststaat ten aanzien van zijn vader en moeder (ongeacht of dit de biologische ouders zijn), moeten beide ouders toestemmen tot de adoptie van het kind. Dit geldt zowel bij gewone als volle adoptie.

Weigert de vader zijn toestemming te geven, dan kan de kandidaat-adoptant (hier de stiefvader) of het Openbaar Ministerie de zaak voor de rechter brengen. De adoptie kan dan alsnog worden uitgesproken wanneer de rechter de toestemmingsweigering onverantwoord acht (bv. wanneer met de weigering het belang van het kind niet wordt beoogd). Bovendien is de adoptie enkel mogelijk wanneer uit een grondig maatschappelijk onderzoek blijkt dat de vader die zijn toestemming weigert, zich niet meer om het kind heeft bekommerd of de gezondheid, veiligheid of zedelijkheid van het kind in gevaar heeft gebracht. Het belang van het kind moet steeds de voornaamste overweging zijn. 

Zo heeft bijvoorbeeld de jeugdrechtbank van Charleroi zich op 11 mei 2005 over een vaderlijke toestemmingsweigering gebogen. De jeugdrechter achtte deze weigering onverantwoord nu de juridische vader een duidelijk gebrek aan interesse had voor het kind. De adoptie van het kind door de stiefvader werd bijgevolg toegestaan.

2. Heeft de oorspronkelijke ouder (vader) na adoptie nog recht op persoonlijk contact met het kind?

Hierbij moet een onderscheid worden gemaakt tussen volle en gewone adoptie. 

Bij volle adoptie door de nieuwe partner van de moeder, wordt de oorspronkelijke afstammingsband met de vader volledig verbroken en integraal vervangen door de adoptieve afstammingsband met de nieuwe partner. In dat geval wordt het recht op persoonlijk contact van de oorspronkelijke vader gegrond op het natuurrecht. 

Bij gewone adoptie door de nieuwe partner van de moeder blijft de oorspronkelijke afstammingsband met de vader behouden, maar worden sommige rechtsgevolgen ervan vervangen door de rechtsgevolgen van de adoptie. Ten aanzien van deze rechtsgevolgen blijven de oorspronkelijke rechtsgevolgen op ‘waakvlam’ behouden. De oorspronkelijke vader behoudt een recht op persoonlijk contact met het kind.  Hiervoor worden verschillende rechtsgronden naar voor geschoven. 

Adoptie van een meerderjarige

Is de kandidaat-geadopteerde meerderjarig, dan is de ouderlijke toestemming niet langer vereist en beslist de geadopteerde zelf met wie hij contact heeft.

Riki Heps

Universiteit Antwerpen