Ik heb een vraag in verband met het netvlies en het vaatvlies in het oog. Wanneer je een foto neemt van de achterkant van je oog (via de pupil genomen) zie je bloedvaten. Dat betekent dat het netvlies doorzichtig moet zijn, want je ziet de bloedvaten die achter het netvlies liggen. Ik begrijp niet goed hoe het netvlies doorzichtig kan zijn als er in het netvlies ook een laag met pigmentcellen zit (RPE). Die pigmentlaag absorbeert licht m.b.v. melanine korrels. Maar hoe kan het dan dat we de bloedvaten kunnen zien die achter die pigmentlaag liggen? Dank voor uw antwoord.
Het lijkt inderdaad tegenstrijdig, maar om te beginnen zijn dunne laagjes weefsel, zoals het netvlies (de retina), vrij doorzichtig. Dat komt onder andere doordat ze voor een groot deel uit water bestaan en relatief weinig licht tegenhouden.
Je kan zelf een proefje hiervoor doen. Houd bijvoorbeeld de zaklamp van uw smartphone tegen uw vingertop. U zult zien dat er licht doorheen schijnt. Hoe dunner het weefsel, hoe gemakkelijker het licht erdoorheen gaat. Ook een dun schelletje kippenwit van bij de beenhouwer of een blad van een boom laat veel licht door. Die laatste is er zelf voor gemaakt om zoveel mogelijk licht op te vangen door middel van bladgroenkorrels en toch gaat er nog veel licht door.
Als we cellen in het laboratorium kweken zijn die vaak zo doorzichtig dat ze met een gewone lichtmicroscoop nauwelijks zichtbaar zijn. Daarom gebruikt men dikwijls een speciale vorm van microscopie: fasecontrastmicroscopie. Bij deze techniek maakt men gebruik van het feit dat licht een heel klein beetje vertraagt wanneer het door een cel gaat. Verschillende onderdelen van de cel vertragen het licht op een iets andere manier. Een gewone microscoop toont die kleine verschillen nauwelijks. Een fasecontrastmicroscoop zet ze om in verschillen tussen licht en donker. Daardoor kunnen we de bijna onzichtbare cellen toch duidelijk bekijken, zonder ze eerst te moeten kleuren.
Pigmentcellen van het netvlies bevatten inderdaad melaninekorrels, die licht absorberen. Die cellen zijn echter niet volledig opgevuld met melanine. De pigmentlaag is dus geen volledig ondoordringbare, zwarte muur. Ze houdt veel licht tegen, maar niet al het licht. Deze pigmentlaag bevindt zich achter de fotoreceptorcellen.
Hierbij is nog een belangrijk onderscheid nodig. De bloedvaten die u op een gewone foto van de achterkant van het oog ziet, liggen meestal in het netvlies zelf, vóór de pigmentlaag. De bloedvaten van het vaatvlies liggen wel achter de pigmentlaag. Ook deze kunnen soms zichtbaar zijn, vooral wanneer er minder pigment aanwezig is.
Het oog heeft bovendien een heel bijzondere opbouw. Tijdens de evolutie is het netvlies ontstaan als een uiterst gevoelige lichtsensor. Het heeft daarvoor een ingewikkelde structuur met verschillende lagen zenuwcellen ontwikkeld. Het merkwaardige is dat de lichtgevoelige cellen, de staafjes en kegeltjes, helemaal achteraan in het netvlies liggen, vlak vóór de pigmentlaag. Het licht moet dus eerst door verschillende andere cellagen heen voordat het de lichtgevoelige cellen bereikt. Het passeert daarbij zelfs eerst de axonen, de uitlopers van zenuwcellen die de informatie naar de hersenen sturen. Wanneer het licht uiteindelijk de staafjes en kegeltjes bereikt, wordt het omgezet in elektrische signalen. Die worden vervolgens via andere zenuwcellen doorgegeven naar de voorzijde van het netvlies, dus naar de kant waar het licht binnenkwam. Daar bevinden zich zenuwcellen die elektrische impulsen via hun axonen en de oogzenuw naar de hersenen sturen. Al die verschillende cellagen moeten voldoende doorzichtig zijn om licht door te laten terwijl de pigmentlaag achteraan helpt om overtollig licht te absorberen.
Kort gezegd: De doorzichtigheid van de netvlieslagen en de aanwezigheid van pigmentcellen spreken elkaar niet tegen. Bovendien bevinden de meeste bloedvaten die we op een netvliesfoto zien bevinden zich vóór de pigmentlaag en niet erachter.
voor enkele wetenschappelijke artikels zie:
- Towards standardizing retinal optical coherence tomography angiography: a review
Er zijn nog geen reacties op deze vraag.
Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.