Hoe komt het dat we geëvolueerd zijn van tanden die recht op elkaar staan (zoals we zien bij schedels in musea) naar een overbeet?

Antwoord

Een overbeet is normaal bij jonge kinderen maar verdwijnt wanneer de onderkaak groeit. De groeit van de onderkaak wordt gestimuleerd door bijten en kauwen.

De laatste honderden jaren is onze voeding echter zo veranderd dat de groei van de onderkaak veel minder wordt gestimuleerd waardoor een overbeet kan ontwikkelen.

Wat is die verandering in onze voeding? Ten eerste meer vloeibaar en zacht voedsel. Ten tweede, in de laatste paar honderd jaar, het gebruik van mes en vork (of stokjes) om kleinere stukjes in de mond te nemen (we scheuren geen stukken meer af met onze tanden of kauwen niet meer op grote of harde stukken). Volgens sommige wetenschappers komen daar nog andere maatschappelijke gedragsveranderingen bij, waaronder sneller eten waardoor men minder kauwt, minder lang borstvoeding geven (wat bepaalde spieren stimuleert).

Maar een verandering die plaatsgrijpt in slechts enkele honderden jaren, zoals de overbeet, kan niet verklaard worden door biologische evolutie. Dat proces is veel trager. 

Zo is onze onderkaak in de laatste paar miljoen jaar wel gekrompen en zijn onze hoektanden korter geworden. Maar opdat iets volledig verdwijnt, zoals de wijsheidstanden, moet er een belangrijke evolutionaire “druk” bestaan. Als iemand met wijsheidstanden die moeilijk doorkomen veel pijn ervaart en niet goed meer kan kauwen, dan heeft die persoon in natuurlijke omstandigheden minder goede overlevingskansen en zal minder nakomelingen krijgen. Op lange termijn kan dat ertoe leiden dat mensen zonder wijsheidstanden (die zijn er ook) de mensen met wijsheidstanden gaan “vervangen”. Maar die evolutionaire druk bestaat nu niet meer, dankzij de tandartsen die de moeilijke wijsheidstanden simpel wegnemen.