Waarom is Brussel de hoofdstad van Europa?

Antwoord

Dag Finn,

De Europese Unie heeft geen hoofdstad aangeduid, dus Brussel is dat officieel niet. Maar officieus is ze dat wel. De vuistregel zegt dat waar de regering en het parlement van een land gevestigd zijn, de hoofdstad ligt, ook wanneer dat niet de grootste stad van het land is. [Overigens vormt Nederland een uitzondering daarop: hun regering en parlement zitten in Den Haag, maar de hoofdstad is tòch Amsterdam]

De centrale bestuursorganisatie van de Europese Unie heeft adressen in zo'n drietal steden:

- Brussel is de plek waar de Europese Commissie (zowat de regering) en de Raad van Europa (de samenkomst van de ministers van alle lidstaten) zit, en waar het Europese Parlement het grootste deel van de tijd vergadert, in commissie- en fractievergaderingen.

- Straatsburg is de officiële zetel van het Europees Parlement, waar maandelijks de plenaire zittingen plaatsvinden.

- Luxemburg-Stad is de zetel van het Hof van Justitie van de Europese Unie, de Europese Rekenkamer en de Europese Investeringsbank.

Dat het Europese overheidsapparaat grotendeels is Brussel terechtkwam, was te danken aan een aantal factoren: Brussel is redelijk centraal en bereikbaar gelegen, er was voldoende huisvesting mogelijk, het ligt op een kruispunt van Europese culturen, België was een kleine lidstaat die niet op de EU zou kunnen wegen omdat die gewoonweg op haar grondgebied was gevestigd en België was ook één van de stichtende leden van de Benelux en van de EU zelf.

Nochtans hing het aan een zijden draadje. Na de ondertekening van het Akkoord van Parijs wilde België eerst Luik naar voren schuiven, vond men eerst in Straatsburg een voldoende groot halfrond voor de bijeenkomsten en was er het vrij sterke plan om in Saarbrücken àlle instellingen samen onder te brengen. Pas in 1958 werd besloten om naar Brussel te verhuizen, maar daar werd later weer op teruggekomen, vooral onder Franse en Luxemburgse druk. Pas in 1992 werd in Edinburgh de huidige regeling met drie centrale bestuursplekken formeel aangenomen, als een soort compromis tussen de oorspronkelijke intentie (alle centrale organen in één stad) en de situatie die ondertussen al 40 jaar lang bestond (met drie belangrijke plekken).