Zien we binnenkort overal zelfrijdende voertuigen, nu we in Leuven al op een zelfrijdende bus kunnen stappen? Wat zullen de effecten daarvan zijn? (1)

Antwoord

Dag Wout,

Goede vraag, en goede timing! Hier valt inderdaad veel over te zeggen, maar ik probeer het kort en duidelijk te houden.

Zelfrijdende voertuigen krijgen momenteel veel aandacht. In een aantal steden in de VS en China rijden ze al commercieel rond. Na succesvolle uitrol daar kloppen deze bedrijven (zoals Waymo en WeRide) nu ook op de deur van Europa. Zo kondigde Waymo onlangs aan dat er vanaf september 2026 zelfrijdende voertuigen in Londen zullen rondrijden.

En zoals je terecht aanhaalt, rijdt er sinds enkele maanden ook een autonome shuttle van De Lijn (in samenwerking met WeRide) in Leuven. Het is bovendien één van de eerste projecten waarbij zo’n voertuig wordt getest in complex stedelijk verkeer.

Of we binnenkort overal zelfrijdende voertuigen zullen zien, hangt af van verschillende factoren. Regelgeving speelt daarin een belangrijke rol. In België kunnen voorlopig alleen maar pilootprojecten doorgaan via goedkeuring van de federale minister die afwijkingen op de wegcode moet goedkeuren (zoals ook voor het project in Leuven gebeurde), maar een vast en algemeen kader bestaat nog niet.

Naast regelgeving is er ook een economische uitdaging. Hoewel de uitrol van zogenaamde “robo-taxi’s” door Amerikaanse en Chinese bedrijven volop bezig is, geven verschillende experten en mensen die betrokken zijn bij pilootprojecten aan dat het voorlopig moeilijk is om een sluitende businesscase te vinden voor toepassingen in het openbaar vervoer, zoals hier in Leuven.

Dat brengt ons bij een belangrijk verschil in aanpak. Er zijn eigenlijk twee mogelijke modellen die ook een verschil in de effecten (waarnaar je verwijst in je vraag) zullen hebben.

In een eerste model worden zelfrijdende voertuigen geïntegreerd in het bestaande openbaar vervoer, zoals in Leuven. Ze vullen bus en tram aan en kunnen bijvoorbeeld moeilijk bereikbare wijken beter bedienen. In dat geval kunnen ze zorgen voor meer toegankelijkheid en flexibiliteit, zonder het huidige systeem te ondergraven.

In een tweede model worden ze uitgerold als een aparte, commerciële dienst, zoals bij spelers als Waymo of Uber. Dan functioneren ze eerder als een nieuwe vorm van taxi of deelauto, die mogelijk reizigers weghaalt bij bus en tram. Omdat commerciële aanbieders vooral zoveel mogelijk ritten willen verkopen, bestaat het risico dat dit leidt tot extra autoverplaatsingen en dus meer verkeer en drukte.

Voor meer info rond de effecten verwijs ik graag naar een presentatie die ik onlangs gaf op de conferentie autonome mobiliteit georganiseerd door de federale overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer. Je vindt alle presentaties waaronder ook de mijne terug onderaan de pagina. conferentie autonome mobiliteit 

Hoe snel het zal gaan en welke richting we uitgaan, hangt dus af van de keuzes die vandaag worden gemaakt door de overheden, de bedrijven die dit soort mobiliteitsdiensten zullen aanbieden en ook een beetje door ons als gebruiker.

Dus samengevat (in transport termen): We staan nog maar aan het begin van de rit. De eerste haltes zijn genomen, maar de eindbestemming ligt nog niet vast.