Welke elementen heb je nodig om medicatie te maken tegen kanker?

Nio, 13 jaar
6 februari 2026

Antwoord

Er bestaat niet één soort medicijn tegen kanker. Dat komt omdat “kanker” niet één ziekte is, maar een hele familie van verschillende ziektes. Daarom bestaan er ook verschillende soorten behandelingen, die elk andere “elementen” of bouwstenen gebruiken.  Artsen combineren verschillende technieken, afhankelijk van het type tumor. Soms is dat een chemische stof, soms een bestralingsapparaat, soms een eiwit, en steeds vaker een zeer precies radioactief element zoals Lutetium‑177 of Actinium‑225.

Elke methode probeert hetzelfde te bereiken:

  • kankercellen stoppen of vernietigen
  • gezonde cellen zo veel mogelijk sparen
  • de levenskwaliteit van de patiënt verbeteren

Hieronder vind je een overzicht van huidig gebruikte methoden om kanker te bestrijden:

Chemotherapie gebruikt sterke chemische stoffen om te voorkomen dat kankercellen zich blijven delen. De bedoeling is simpel: de sneldelende kankercellen doden of vertragen, zodat de tumor kleiner wordt of stopt met groeien.

De gebruikte “elementen” zijn moleculen die ingrijpen op het DNA of de celdeling. Deze behandeling is al heel lang in gebruik en kan levens redden, maar ze heeft ook nadelen: chemotherapie treft helaas ook gezonde cellen die snel delen, zoals haarwortels en cellen in de maag, waardoor bekende bijwerkingen ontstaan zoals haaruitval.

Bij immunotherapie gebruikt men eiwitten, antilichamen of zelfs aangepaste afweercellen om het immuunsysteem te activeren. Het doel is dat je lichaam zelf de kankercellen leert herkennen en vernietigen. Dit is anders dan chemotherapie of radiotherapie, waar kankercellen rechtstreeks worden aangevallen.

Deze methode kan indrukwekkende resultaten opleveren, maar werkt niet bij alle patiënten. Het is vooral geschikt voor kankers waarbij de tumor zichtbaar is voor het immuunsysteem, zoals bij bepaalde huidkankers en bloedkankers.

Radiotherapie gebruikt stralenbundels (zoals X‑stralen of gammastralen) die van buitenaf precies op de tumor worden gericht. Het doel is om het DNA van kankercellen te beschadigen, zodat ze niet meer kunnen groeien of afsterven. Moderne toestellen kunnen extreem nauwkeurig richten, zodat de omliggende gezonde cellen zoveel mogelijk worden gespaard.

Hier komen geen ingenomen medicijnen aan te pas: de energie komt uit het bestralingstoestel zelf. Radiotherapie is een van de meest gebruikte kankerbehandelingen, omdat het zeer doeltreffend kan zijn bij vele tumortypes.

Sommige moderne behandelingen gebruiken radioactieve elementen die in het lichaam worden ingebracht. Deze elementen zenden straling uit die heel lokaal werkt en zo de kankercellen van binnenuit beschadigt.  Deze behandelingen heten dan radio-embolisatie (met bijvoorbeeld Yttrium-90 bij leverkanker) of brachytherapie (waar kleine radioactieve bronnetjes zoals Jodium-125 of Iridium-192 in de tumor worden geplaatst).

Eén van de meest geavanceerde en veelbelovende behandelmethodenis radioligandtherapie. Hierbij wordt een radioactief element (dat krachtig straalt op héél korte afstand, zoals bijvoorbeeld Lutetium-177, Actinium-225 of Terbium-161) gekoppeld aan een dragermolecule (vector)om de kankercel te bereiken.  Wanneer dit duo wordt geïnjecteerd, reist het door het lichaam tot bij de tumor (de dragermolecule kan je beschouwen als een GPS die kankercellen herkent). Daar blijft het hangen, en het radioactieve element (isotoop) vernietigt de kankercellen van binnenuit door de uitgezonden straling, terwijl de schade aan gezonde cellen minimaal blijft.

Het Studiecentrum voor Kernenergie SCK CEN in Mol voert hier onderzoek naar, en richt zich voornamelijk op 

  • de productie van medische radio-isotopen zoals Lu‑177, maar ook vele andere isotopen die kunnen worden geproduceerd met de BR2 reactor
  • het ontwikkelen van slimmere koppelingen tussen isotopen en dragermoleculen (dit is een uitdaging op vlak van chemie)
  • het verhogen van veiligheid voor patiënt én zorgpersoneel (we kunnen immers niet zomaar iets injecteren in een patiënt)
  • het ondersteunen van (pre-)klinische studies samen met ziekenhuizen 

Je kunt hierover meer lezen op de website van SCK CEN.


Tom Clarijs

Wetenschappelijk medewerker

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

 SCK CEN Academy for Nuclear Science and Technology

nuclear, nucleair, radioactief, site remediatie, geologische berging, radioactiviteit, nucleaire toepassingen, kernenergie, ontmanteling, decontaminatie, ontsmetting, stralingsbescherming, nucleaire noodplanning, radioactief

SCK CEN
Boeretang 200, 2400 Mol
http://www.sckcen.be

Zoek andere vragen

© 2008-2026
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door Eos wetenschap. Voor vragen over het platform kan je terecht bij ikhebeenvraag@eos.be