Zal de aarde uiteindelijk weer helemaal met zeeën bedekt zijn?

Antwoord

Er zijn twee belangrijke aspecten die globaal het zeeniveau bepalen, enerzijds de omvang van de oceaanbekkens, noem het even "de badkuip", en anderzijds de hoeveelheid beschikbaar oceaanwater.

De hoeveelheid oceaanwater wordt o.a. bepaald door de hoeveelheid water die opgeslagen ligt in de ijskappen. In een wereld zonder ijskappen (vooral Antarctica en Groenland) zou het zeeniveau zo'n 70 meter hoger liggen. Ook de globale gemiddelde temperatuur van het oceaanwater speelt een rol. Warm water zet immers uit. Bedenk dat tijdens de piek van de laatste ijstijd, zo'n 25.000 jaar geleden, het zeeniveau ongeveer 125 m lager lag dan vandaag.

Maar dan is er ook de grootte van "de badkuip". En hier speelt natuurlijk platentektoniek een belangrijke rol. Zo zijn bijvoorbeeld jonge oceanen relatief ondiep; oude oceanen heel diep. Dus wanneer er door platentektoniek veel jonge oceanen zijn, dan gaat de zeespiegel veel hoger liggen als wanneer er veel oude oceanen zijn. Vandaag zitten we in een plaattektonische context met relatief veel oude oceanen, vandaar de relatief lage zeespiegel. Maar we kennen tijden in de geologische geschiedenis dat het zeeniveau meer dan 200 m hoger lag dan vandaag, bijvoorbeeld ten tijde van de dinosauriërs.

En als we het hebben over het zeeniveau, dan moet je een onderscheid maken tussen het absolute en relatieve zeeniveau. Het absolute zeeniveau, ook gekend als het eustatische zeeniveau, is het globale zeeniveau bepaald ten opzichte van het middelpunt van de Aarde. Dit zeeniveau is afhankelijk van de processen die ik hierboven heb beschreven. Daarnaast is het relatieve zeeniveau eerder een lokaal fenomeen, vaak afhankelijk van de relatieve beweging van het land. Zo bijvoorbeeld stijgt het land in Scandinavië nog steeds ten gevolge van het afsmelten van de ijskap ten tijde van de laatste ijstijd. Hierdoor zakt relatief gezien het zeeniveau. Vele eilanden in de Stille Oceaan daarentegen zakken weg, waardoor relatief gezien de zeespiegel stijgt. Dit maakt dat het zeeniveau op een andere manier ervaren wordt op diverse plaatsen in de wereld, al stijgt het absolute zeeniveau door de klimaatopwarming.

Gaat de planeet ooit helemaal bedekt zijn met oceanen? Hoogstwaarschijnlijk niet. De variatie in het zeeniveau situeert zich immers in de honderden meters, terwijl de continenten in hoogte reiken tot de hoogste toppen boven de 8000 meter.