Het lijkt alsof geluid van veraf iets lager klinkt dan van dichtbij. Klopt dat ook?

Wim, 59 jaar
26 november 2023

Vraag naar aanleiding van een geluidsopname van een klassiek live concert met panfluit, piano (die van dichtbij zijn opgenomen) en samenzang van (veel) aanwezigen (op grotere afstand opgenomen). De samenzang is net steeds een fractie onzuiver (te laag) t.o.v. de instrumenten.

Antwoord

Beste Wim,

Uw bevinding is correct. Hoge tonen worden bij geluidsvoortplanting doorheen de lucht beter geabsorbeerd dan lage tonen. Dat is ook de reden dat, wanneer je een festival nadert, je eerst de lage tonen (bastonen) hoort, en pas wanneer je dichterbij bent, ook de hogere tonen zult gewaarworden en de muziek zult herkennen.

In uw voorbeeld zullen de (middel)hoogfrequente componenten van de samenzang dus wat minder bij de microfoon zijn terechtgekomen dan de laagfrequente componenten. Als dit samen moet worden afgespeeld met andere muziek, die van dichterbij wordt opgenomen, kan ik me voorstellen dat er iets hapert aan de gewaarwording in de afgespeelde weergave.

Concreet zal een toon bij een frequentie van 125 Hz - wat overeenkomt met een toon B2, wat de muzieknoot si is die zich twee octaven lager bevindt dan de "normale" si in de solsleutel-weergave van bladmuziek - met 0,46 dB geabsorbeerd worden over een afstand van 1 km. De "normale" muzieknoot si (B4) komt overeen met ongeveer 500 Hz en die toon wordt over een afstand van 1 km met 2,7 dB gedempt door atmosferisch demping. De si nog eens twee octaven hoger (B6), komt overeen met ongeveer 2000 Hz en deze wordt over een afstand van 1 km met 9,6 dB gedempt.

Bij een concert zullen de afstanden uiteraard kleiner zijn dan 1 km, maar toch zijn er dan subtiele verschillen merkbaar.

Deze waarden gelden trouwens bij 20 °C en een relatieve vochtigheid van 50%. Als het droger of natter is, is dat van invloed op de absorptie, en zeker ook de temperatuur heeft een grote invloed op de absorptie doorheen de lucht. Bij 30 °C zal de muzieknoot B4 met 3,5 dB/km gedempt worden in plaats van 2,7 dB/km. Dan zijn de verschillen dus nog meer uitgesproken doordat lage tonen relatief nog luider klinken dan hoge tonen.

Tot slot heeft ook de wind een invloed op geluidsvoortplanting doorheen de lucht.

Is de opname binnen in een ruimte gebeurd, dan is er ook absorptie doorheen de lucht. Daarbij komt nog dat ook alle afwerkingsmaterialen, zeteltjes, mensen,... geluid absorberen en deze doen dat meestal ook meer bij de hoge frequenties dan bij de lage frequenties. Als de microfoon zich dichtbij de bron bevindt (panfluit, piano) zal dit van weinig invloed zijn, maar voor opnames van verderaf gelegen bronnen (samenzang) zal er ook een effect zijn van absorptie door afwerkingsmaterialen, zeteltjes, mensen,... en blijven ook vooral de laagfrequente tonen meer overeind in de opname.

Met akoestische groeten,

dr. ir. Pieter Schevenels

Reacties op dit antwoord

  • 02/12/2023 - Wim (vraagsteller)

    Hartelijk dank voor uw uitleg! U geeft aan dat absorptie de reden is van het verminderd waarnemen van midden-/hoogfrequenties op afstand. Maar dit effect zorgt er dus ook voor dat geluidsbronnen van dichtbij en veraf gemixt, t.o.v. elkaar niet helemaal zuiver klinken? Alsof bijvoorbeeld een toon van 125 Hz van veraf als 121 Hz klinkt?

  • 03/12/2023 -  (wetenschapper)

    Een toon zou enkel lager of hoger kunnen klinken als de microfoon, of het gehoor, beweegt ten opzichte van de geluidsbron (of omgekeerd) via het zogenaamde dopplereffect. Denk aan een voorbijrijdende ziekenwagen met de sirene in werking. Bij aanrijden klinkt de sirene hoog, bij wegrijden lager, omdat de golf in de tijd meer uitgerekt is en de frequentie dus lager uitvalt. Na opname, zou dit enkel kunnen wanneer de opname sneller of trager wordt afgespeeld. Dan klinkt het geluid respectievelijk hoger of lager in toonhoogte. Geen van beide zijn hier aan de orde, vermoed ik. Ik denk dus dat het niet zuiver klinken ontstaat doordat er wat verschillen zijn in geluidsniveau tussen de verschillende frequenties onderling (laag- vs. mid/hoogfrequent), en niet door verschillen in frequentie.

  • 04/12/2023 - Wim (vraagsteller)

    Hartelijk dank voor uw uitleg! U geeft aan dat absorptie de reden is van het verminderd waarnemen van midden/hoog frequenties op afstand. Maar dit effect zorgt er dus ook voor dat geluidsbronnen van dichtbij en veraf gemixt, t.o.v. elkaar niet helemaal zuiver klinken? Alsof bv. een toon van 125 Hz bij veraf als 121 Hz klinkt?

  • 07/12/2023 - Wim (vraagsteller)

    Hartelijk dank voor uw uitleg! U geeft aan dat absorptie de reden is van het verminderd waarnemen van midden/hoog frequenties op afstand. Maar dit effect zorgt er dus ook voor dat geluidsbronnen van dichtbij en veraf gemixt, t.o.v. elkaar niet helemaal zuiver klinken? Alsof bv. een toon van 125 Hz bij veraf als 121 Hz klinkt?

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2024
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door EOS vzw