Welke zwerfsteen is dit en hoe komt het dat hij verkleurt?

Veronique, 60 jaar
12 oktober 2023

Ik heb een specifieke vraag over een zwerfsteen komende van Dover. In bijlage voeg ik een foto bij van de steen, zowel voor- als achterkant. Zoals u hopelijk op de foto zal kunnen zien heeft hij verschillende schakeringen en gewoonlijk ligt hij ergens neer in huis. Nu had ik hem gisteren bij mij (als knuffelsteen) en speelde er mee in mijn hand. Ik stond ervan versteld dat 's avonds alle schakeringen en tekeningen weg waren. De steen was zo goed als egaal bruin geworden. Ik dacht dat het wellicht met de temperatuur te maken had, dus heb ik hem in een glas water gelegd (mits hij uit de zee kwam, ging ik ervan uit dat dit geen kwaad zou kunnen). Langzaamaan krijgt hij terug zijn oorspronkelijke schakeringen, maar ik weet niet of het door het water komt, of eerder door de temperatuur. Wat u als bruine kleur zal zien, is de kleur die de steen gisterenavond helemaal had, dus tekeningen waren zo goed als allemaal verdwenen. Nu ben ik natuurlijk benieuwd (1) welke zwerfsteen ik zou hebben gevonden en (2) hoe het komt dat die verkleurt (egaal bruin wordt en geen tekeningen/schakeringen meer vertoont). Hartelijk dank voor uw reactie terug, ik ben zeer benieuwd. Vriendelijke groet Veronique

Antwoord

Beste Veronique,

Bij je vraag staat jammer genoeg maar één (onscherpe) foto en geen schaal waardoor het onder andere moeilijk is te bepalen hoe groot de steen is.

Verder lijkt je steen op het eerste zicht op een gerolde vuursteen (silex). Silex is vaak donker aan de binnenkant met een lichtere laag aan de buitenkant. Die buitenlaag verkleurt in de loop van de tijd langzaam door oxidatie.

Zelf heb ik nooit gehoord van een steen die 'plots' van kleur verandert (zonder blootgesteld te zijn aan hoge temperaturen bijv.). Dat zou dan ook misschien beter onderzocht kunnen worden.

Er zijn wel mineralen die door een andere lichtbron een andere kleur kunnen weerkaatsen, misschien dat het avondlicht dat effect op jouw steen had. Ultraviolet licht van een andere golflengte kan zo'n effect hebben.

Het nat maken van stenen kan ook de kleur beïnvloeden, zo wordt de blauwe kleur van de arduin (blauwe steen) duidelijker als die nat wordt.

Ik stel voor dat je je steen voorlopig bij je houdt en afwacht of de kleur nogmaals verandert.
Je kan misschien een aantal foto's nemen vòòr de verkleuring en na de verkleuring.
Eventueel opschrijven onder welke omstandigheden de verkleuring plaatsvindt, warmte, vocht...

Verder moet ik je nog vertellen dat de term 'zwerfsteen' een specifieke term is voor (vaak grote) stenen die tijdens de (laatste) ijstijd door gletsjers over grote afstanden verplaatst zijn. In België kan je daardoor bijvoorbeeld geen zwerfstenen vinden omdat de gletsjers niet tot hier reikten, terwijl er in Nederland bijvoorbeeld wel zwerfstenen te vinden zijn. 

Ik weet niet waar je de steen juist gevonden hebt. Met meer details van de vindplaats zou je kunnen achterhalen of je steen ook echt een zwerfsteen is of misschien een andere oorsprong heeft. Het kan een blok silex zijn dat door de jaren heen door de golfslag tegen andere stenen botsend afgerond is.

Hopelijk heb je iets aan dit antwoord.

Jeroen Venderickx

Reacties op dit antwoord

  • 19/10/2023 - Veronique (vraagsteller)

    Dag Jeroen Ik zal proberen nog eens duidelijkere foto's te maken. De steen is gevonden op het strand van Dover (Engeland). Toen ik hem pas had, waren de tekeningen en de kleurschakeringen zeer duidelijk, zoals nu ook het geval is. (ik kan hier blijkbaar bij dit bericht geen bijlage doorsturen, misschien heeft u een direct mailadres?). Echter gebruikte ik die als knuffelsteen, wat wil zeggen dat ik die vaak vast had en ook bij me droeg. Toen ik dan keek naar de steen was die zo goed als egaal bruin geworden en kon ik haast geen schakeringen of tekeningen meer zien. Bij het terug afkoelen kwamen de schakeringen terug. Dat vond ik zelf vreemd, vandaar mijn vraag. Ik kan u nu wel de foto's doorsturen van de schakeringen die nu zelfs iets duidelijker zijn. Ik durf hem echter nu niet meer echt op mij te dragen omdat ik dan bang ben dat, als de schakeringen opnieuw zouden verdwijnen, dit misschien eens definitief zou kunnen zijn, en dat zou ik zeer spijtig vinden. Vreemd verhaal he :-) Groetjes Veronique

  • 19/10/2023 -  (wetenschapper)

    Hallo Veronique, Als je wil kan je me extra foto's sturen naar jvenderickx@naturalsciences.be Ik zal met mijn geologische collega's je steen bespreken. mvg

  • 20/10/2023 - Veronique (vraagsteller)

    Dag Jeroen, ik herneem de inhoud van mijn doorgestuurde mail naar jou: Dag Jeroen Ik denk dat ik het zelf gevonden heb. Doordat ik hem heel vaak in mijn hand droeg, koppelde ik de verkleuring aan de temperatuur. Ik denk echter dat het door water of vocht komt dat hij verkleurt. Ik denk dat de steen vocht optrekt en dat de verkleuring ophoudt als het vocht er terug uit is en de steen compleet droog is. Zou dat niet kunnen? Ik vind dit hierover terug bij vuurstenen (en bij mijn steen is het eerder melkwit) : "Deze verkleuring noemt men patina. Is de patinalaag zeer dun, dan kleurt deze als ondermelk, blauwachtig wit. Is de laag dikker dan is deze melkwit. Zwaar gepatineerde vuurstenen zijn massaal te vinden op oude stranden en strandwallen langs de Oostzeekust in Duitsland en Denemarken. De stenen zijn niet zelden tot in de kern wit. Dat de witte kleur op een poreuze structuur wijst is te merken door de tong tegen zo’n witte vuursteen te houden. Vocht wordt in de poriën gezogen, waardoor de tong merkbaar aan het oppervlak kleeft." Raadsel opgelost denk ik :-) Groetjes, Veronique

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Technicus Jeroen Venderickx

Biologie, natuur- en milieueducatie

Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen
Vautierstraat 29 1000 Brussel
http://www.natuurwetenschappen.be

Zoek andere vragen

© 2008-2023
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door EOS vzw