Is er een ander universum?

Antwoord

Als je zo doorgaat, heb je veel meer dan twee 'universa' nodig. Want je hebt niet alleen werelden met of zonder corona, maar ook voor elke wereld waarin een persoon A het gehad heeft, een wereld nodig waar A het dus niet gehad heeft. En voor elke B die het niet gehad heeft, een zelfde B die het wel gehad heeft. Zo kom je tot enorm veel mogelijkheden.

De hele discussie is gestart rond het belang van toeval in onze geschiedenis. We kunnen daar niet goed mee om. Waarom is het zo geworden en niet anders? En dan is elke toevallige keuze een probleem, dat men onder de mat schuift door ervan uit te gaan dat de andere keuze ook gebeurd is, maar in een andere geschiedenis, die voor altijd niet meer de onze is. Ik heb het daar om twee redenen moeilijk mee: 1. Het is een gemakkelijkheidsoplossing, en 2. Het is niet verifieerbaar: die andere werelden zijn niet meer toegankelijk voor ons, en we kunnen dus geen enkel experiment meer uitoefenen om te testen of het waar is. Dan stopt de wetenschap.

Ik kom nog eens terug op het eerste punt: een gemakkelijkheidsoplossing. We stellen vast dat het niet allemaal vatbaar is voor ons, en vinden dus een manier uit om dat te omzeilen, door te vertellen dat wat we niet weten ook wel waar kan zijn. Maar dat gaat voorbij aan het feit dat wijzelf een element, een product zelfs, van dat universum zijn, en dat al wat wij geleerd hebben, door dat universum is aangebracht. Hoe kunnen we dan het laatste woord hebben? Er blijft altijd mysterie over. Dat mysterie oplossen, door zogenaamd diepgaande theorieën te ontwikkelen over dingen die we niet kunnen testen, is onszelf bedriegen.

Nog een laatste punt, van eerder taalkundige aard. Het universum is 'alles wat er is', niet 'alles wat we kunnen kennen'. Andere universa kunnen dus bij definitie niet: er is geen meervoud van 'alles'. We hebben dat nog meegemaakt in de geschiedenis van de wetenschap: de herkenning dat de zon een ster is zoals vele andere, dan dat onze melkweg een sterrenstelsel is zoals er vele zijn. En nu misschien dat het waarneembare heelal maar een stukje is van een groter geheel, met 'elders' misschien andere natuurwetten. De vraag zou dus beter zijn: 'Is ons universum nog complexer dan we dachten?'