Kwamen de Romeinse legioenen te voet tot hier?

Antwoord

Het hangt van een aantal factoren af (wanneer in de Romeinse tijd, de grootte van de legertroep), maar eigenlijk is het antwoord op uw vraag een eenvoudige 'ja'.

Romeinse legioenen verplaatsten zich veelal te voet, op de cavalerie en de bagagetrein na. Verplaatsingen per schip of te paard waren eerder uitzonderlijk. Dat verklaart ook de zware investering in kaarsrechte hoofdwegen om die voetmarsen sneller en draaglijker te maken - hoewel geschat wordt dat maximaal twee legioenen tegelijk over een gemiddelde heirweg konden optrekken; voor meer troepen moest men zich breder uitspreiden, om oponthoud en provisieproblemen te voorkomen. En ja, legionairs droegen hun persoonlijke bagage zelf.

Bertus Aafjes was geen getrainde legionair in 1936, toen hij als 21-jarige seminarist aan die reis begon. Hij zeulde ook boeken mee, en had geen omkadering, waardoor hij al snel platzak was. Een Romeins legioen had gewoonlijk slechts voor drie of vier dagen provisie, maar sloeg onderweg voortdurend erg veel water en voedsel aan, omdat zo'n mars snel caloriën verbruikte. Aafjes schreef bovendien zijn reisverslag pas acht jaar na de feiten, waardoor zijn beleving al heel anders was. Op de keper beschouwd legde hij 1600 km af op 42 dagen (31 maart tot en met 12 juni), iets wat in de Oudheid ongehoord zou zijn. Hij fietste en liftte dan ook tijdens zijn 'voet'-reis, waardoor hij een daggemiddelde van bijna 40 km kon halen. Romeinse legioenen op verplaatsing haalden gewoonlijk 15-16 km per dag, maar konden gedurende enkele dagen wel tot een marstempo aan waarin ze een viervoud daarvan aflegden, als alle omstandigheden meezaten: weer, weg, water, beperkte groep.

In Stanford is een reissimulator gemaakt die schattingen kan maken van de duur, het risico en de kostprijs van reistrajecten in de Romeinse Oudheid: https://orbis.stanford.edu/ Wie alleen reisde kon wel veel sneller, met een aflossing van paarden zelfs tot 250 kilometer op één dag. Aardig om weten is dat naast een wegennetwerk, er ook wel transportsystemen waren: herbergen, vaste koetsdiensten, estafettepaarden, passagierscapaciteit op vrachtschepen...