Wat is de precieze reden van de Britten waarom België 'slechts' het mandaatgebied Ruanda-Urundi kreeg toegewezen na WOI?

Antwoord

Er waren verschillende redenen:

• De Britten wilden graag een grondgebied uitbouwen 'van de kaap tot Caïro' langsheen de Afrikaanse Oostkust. Ze drongen er daarom bij het uitbreken van de oorlog erop aan dat de Force Publique in Belgisch Kongo zich enkel verdedigend zou opstellen, op eigen terrein. Pas na bombardementen door Duitse kanonneerboten vanop het Tanganikameer in augustus 1914, werd in het voorjaar van 1916 een Belgisch-Kongolees offensief gestart richting Duits-Oost-Afrika.
• Dat offensief ging veel sneller dan gepland/gedroomd/gevreesd, en de Force Publique kon op enkele maanden tijd een groot deel van Noord-West-Tanzania veroveren. De militaire bevelhebber van Duits Oost-Afrika, von Lettow, verkoos om zijn relatief kleine troepenmacht te concentreren op een guerrillastrijd tegen Zuid-Afrikaanse en Indische troepen in het Oosten en Zuiden, niet tegen de Force Publique.
• Tussen de geallieerden was niet alles koek en ei. De Force Publique trok sneller op dan de Britse en Zuid-Afrikaanse troepen wensten. Al kort na de verovering van Tabora (in het huidige Tanzania) werd al afgesproken dat de Belgische Force Publique zich zou terugtrekken naar Ruanda-Urundi, ten voordele van de Zuid-Afrikaanse troepen die hen aflosten. Op dat ogenblik in de oorlog was de onderhandelingspositie van België ook niet erg sterk, gezien de problemen om België zelf te verdedigen.
• Tijdens de vredesonderhandelingen in Parijs trachtte de Belgische minister van koloniën Jules Renson aanspraken op delen van Oost-Afrika om te ruilen voor noordelijke stukken Portugees Angola. Kongo zou daardoor aan het Westen een langere kustlijn krijgen. Die strategie mislukte.
• In het eigenlijke Verdrag van Versailles kreeg België zelfs geen enkel territoriale claim toegewezen - pas na lang aandringen werd in 1922 Ruanda-Urundi aan Belgische voogdij toegewezen, niet als kolonie maar als mandaatgebied van de Volkenbond. De Belgische regering was zo ontevreden over die regeling, dat het tot 1924 duurde vooraleer ze die mandaatregeling goedkeurde.

Heel in het kort draaide het dus om Brits imperialisme, verwarring op het terrein, een zwakke onderhandelingspositie en slechte onderhandelingen in Versailles.