Sinds wanneer zijn de lessen in het onderwijs in Vlaanderen niet meer in het Frans?

Antwoord

Een boeiende vraag, waarover ook veel materiaal te vinden is, o.a. in de Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, maar ook in het tijdschrift WT.

Enkele algemene vaststellingen zijn

• dat de verfranste onderwijspraktijk hardnekkiger bleek dan de taalvoorschriften,
• dat die regelgeving toch eerder in officieel onderwijs doordrong dan in het katholieke onderwijs, en het moeizaamst in de scholen van enkele grote congregaties
• dat alle introducties of afschaffingen van vakken en onderwijstalen telkens gefaseerd gebeurden, met een nieuw programma voor een nieuwe lichting en een oud voor de oude lichtingen.

Nederlands was zowat overal een vak gebleven, maar had tussen pakweg 1830 en 1883 meestal minder status (en dus bijvoorbeeld minder uren, geen diplomavereiste voor de lesgever, een sterke focus op grammatica eerder dan literatuur...). Het vak werd inderdaad niet altijd in het Nederlands gegeven, maar dat verschilde sterk van plaats tot plaats.

De laatste franstalige afdeling op een Vlaamse middelbare school sloot pas in 1962 haar deuren, in het Sint-Niklaasinstituut van de Broeders van Scheppers in Schaarbeek. De meeste van die afdelingen waren echter al net voor 1940 uitgedoofd, zowel in het officieel als in het katholiek onderwijs.

Het klopt ook dat er veel praktische problemen waren om andere vakken te vernederlandsen: gebrek aan Nederlandskundige leerkrachten, aan goede Nederlandstalige handboeken. De eerste schoolwoordenboeken Latijn-Nederlands en Nederlands-Latijn verschenen pas in de jaren 1930.