Wat was de waarde van de Belgische Frank in de jaren 1940-1945 ten opzichte van de Reichsmark?

Antwoord

Na de Duitse bezetting van België werd

• in mei 1940 één Belgische frank vastgesteld op 0,1 Reichsmark,
• in juli 1940 teruggebracht tot één Belgische frank op 0,08 Reichsmark.

De feitelijke waarde van dat geld evolueerde echter wel, omdat

• in 1942 de lonen bevroren werden;
• tegelijk de prijzen de lucht in schoten, deels door oorlogsschaarste maar deels ook het massaal bijdrukken van geld (x3 tussen 1940 en 1944);
• in 1941 metaalmunten vervangen werden door zinken munten, die geen intrinsieke waarde hadden, en dus vrij in waarde konden zakken.

De situatie werd, ondanks de vastgeklonken officiële wisselkoers, zo nijpend, dat er heel wat noodbiljetten werden gedrukt met een waarde uitgedrukt in Belgische frank, maar uitgegeven voor bepaalde waren (vooral voedingsmiddelen, soms kledij) en door een gemeentebestuur, een comité of een bedrijf - eigenlijk aankoopbons, omdat geld zo'n vluchtige waarde had.

De Gutt-operatie, waarbij na de bevrijding op vijf dagen tijd alle oude Belgische biljetten van 100 frank en meer moesten ingewisseld worden voor nieuwe, met een plafond van 2000 frank per persoon, was niet alleen een poging om oorlogsprofiteurs te straffen en een goedkope staatslening te organiseren, maar ook om die inflatie terug te draaien: voordien was er 165 miljard Belgische frank in omloop, nadien slechts 57 miljard.

Wellicht kan ook het Museum van de Nationale Bank, in Brussel, u verder helpen met zeer specifieke vragen.

Over de grote verschillen tussen de Belgische en de Nederlandse Winterhulp-organisaties is ook al wat geschreven (o.a. een Gentse thesis van Hildegard van Dongen uit 1983), dat makkelijk terug te vinden is bij het CegeSoma in Anderlecht.