Hoe lang moet het touw van het schaap zijn? (Deze vraag kwelt me al 30 jaar)

Peter, 54 jaar
21 juni 2017

Oppervlak van elkaar overlappende cirkels waarbij center van cirkel A op omtrek van cirkel B ligt? De vraag werd me ooit zo gesteld: Een schaap staat op een cirkelvormige wei en is met een touw vastgebonden aan een paal die op de omtrek van de wei staat. Hoe lang moet het touw zijn opdat het schaap de helft van de wei kan afgrazen? Ik heb nooit zelf een oplossing gevonden en ben razend nieuwsgierig naar het resultaat, en dat na meer dan 30 jaar!

Antwoord

Om u na 30 jaar niet langer in spanning te houden: de lengte van het touw is     1.158728473...  keer de straal van de weide.   

Dit gekend vraagstuk kan op verschillende manieren opgelost worden, maar welke manier je ook gebruikt, je bekomt steeds eerst een vergelijking waaraan de oplossing moet voldoen en die vergelijking is niet exact oplosbaar. We kunnen dan wel de oplossing vinden door opeenvolgende, steeds betere benaderingen, en dit tot op zoveel beduidende cijfers als men wil.

Kijk op de bijgaande figuur: de weide is de cirkel met straal 1 en middelpunt (1,0). Het touw is vastgemaakt in de oorsprong (0,0) en snijdt als het strak staat de cirkel in een punt P, dat overeenstemt met de hoek  t0  in de oorsprong; Het is die hoek die ik ga bepalen. Als die hoek gekend is, kennen we ook de lengte van het touw. Let op t0 is in wat volgt in radialen !!

Die cirkel kunnen we makkelijk schrijven in poolcoordinaten:  r = 2 cos(t)    waarbij  t van -pi/2 tot +pi/2  loopt.  Het punt P ligt dan op een afstand L = 2 cos(t0)  van (0,0) en dat is tevens de lengte van het touw.

De begraasbare oppervlakte kunnen we dan schrijven met de formule voor een oppervlaktedeel binnen een functie in poolcoordinaten : S = 0.5 integraal ( r2(t) dt tusen twee hoeken.

 

Die oppervlakte is symmetrisch tegenover de X-as, dus we nemen 2x het deel boven de X-as.

Dat deel bestaat uit twee stukken:

- tussen de hoeken 0  tot t0  is de begraasbare oppervlakte begrensd door de lengte van het touw, dus door 2 cos(t0)

- tussen de hoeken t0 en pi/2  is de begraasbare oppervlakte begrensd door de rand van de weide, dus door  2 cos(t)

De totale begraasbare oppervlakte is dus:

- tweemaal de integraal  0.5 int(  (2 cos(t0))2 dt, t = 0..t0)  =  4 cos2(t0) . t0

- tweemaal de integraal  0.5 int(  (2 cos(t))2 dt, t = t0..pi/2)  =  pi - 2 t0 - 2 cos(t0) sin(t0)

De som van deze twee moet gelijk zijn aan de helft van de oppervlakte van onze cirkel (die straal 1 heeft),  dus moet gelijk zijn aan  pi/2

De hoek  t0  moet dus voldoen aan de vergelijking:

4 cos2(t0) . t0  +  pi - 2 t0 - 2 cos(t0) sin(t0) = pi/2

Je ziet dat deze vergelijking onmogelijk exact kan worden opgelost. Het is immers niet mogelijk t0 in één lid af te zonderen.

De wiskunde kent methoden om de oplossing toch te vinden via benaderingen. Een zeer eenvoudige methode is bijvoorbeeld de secantmethode die hier in perfecte omstandigheden kan gebruikt worden.

Als we zo'n methode toepassen vinden we

t0 = 0.9528478647...  radialen

en dus is de lengte L = 2 cos(t0) = 1.158728473... 

Dit is dus voor een weide met straal 1. Als de straal groter is neemt L gewoon toe met dezelfde factor.

Als je op internet eens googelt op de trefwoorden " goat circle 1.158728473  " vind je een heleboel websites waar het probleem nog op andere manieren opgelost wordt.

 

 

Reacties op dit antwoord

  • 03/07/2017 - Peter (vraagsteller)

    Hartelijk dank, professor Hellings! Ik ben bevrijd. Ik meen me te herinneren dat ik ooit zelf pogingen heb ondernomen waarbij ik telkens vastliep op "onoplosbare" vergelijkingen. Ik ging ervan uit dat ik niet slim genoeg was om die vergelijkingen op te lossen (wat waarschijnlijk wel zo is...). Secantmethode kende ik niet, heb dat even gegoogelt, lijkt de evidentie zelf. Zulke "onoplosbare" vergelijkingen kom je waarschijnlijk alom tegen in de wiskunde? Zijn er mensen die zich daarmee bezig houden om ze toch te proberen oplossen? Vriendelijke groet, Peter

  • 03/07/2017 - Paul (wetenschapper)

    Dat soort vergelijkingen komt inderdaad veel voor. Een ander soort vergelijkingen zijn differentiaalvergelijkingen die de verandering van processen beschrijven vb hoe warmte zich in een plaat voorplant, maar ook om de baan van een interplanetaire sonde te berekenen. Ook in die gevallen kan men ze vrijwel nooit exact oplossen en gebeurt dat daarom zeer nauwkeurig op een iteratieve manier, in kleine stapjes. Dat werkt perfect. Die methoden bestaan en zijn natuurlijk wel gebouwd op een stevige hoeveelheid zuivere wiskunde. In feite wordt op die manier een moeilijk wiskundig probleem omgezet in heel veel (soms werkelijk gigantisch veel) kleine berekeningen. Daarom zijn die methoden uitermate geschikt voor computers, want een computer kan enkel eenvoudige berekeningen maken, maar wel aan een razend tempo. Die tak van de wiskunde heet "numerieke analyse". Het is een verplicht vak voor wiskundigen, natuurkundigen en ingenieurs.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2026
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door Eos wetenschap. Voor vragen over het platform kan je terecht bij ikhebeenvraag@eos.be