Wat was de impact van de Belgische Revolutie op de rest van Europa?

Antwoord

1830 was al voor de Belgische omwenteling al een jaar van liberale en nationalistische revoluties tegen conservatieve regeringen:

• Frankrijk: de juli-revolutie, waarbij Karel X werd afgezet en vervangen door zijn neef Louis-Phillipe, 'le roi citoyen' - en inspiratie voor Delacroix' schilderij 'La Liberté guidant le Peuple'.
• België: de septemberrevolutie die eigenlijk al in augustus uitbrak.
• Polen: de novemberopstand van officieren in Congres-Polen tegen de personele unie met Rusland, en tegen de conservatieve repressie van Nicolas I na de liberale experimenten van grootvorst Constantijn; een opstand die mislukte.
• Zwitserland: in de Ustertag-bijeenkomst in december werd besloten om een meer liberale grondwet met een federale staatsvorm aan te nemen, die de 'restauratie'-grondwet na Napoleon moest vervangen.
• Italië: van februari tot april 1831 bestonden er Verenigde Italiaanse Provincies in centraal-Italië, veroverd op de Pauseljke staten en de hertogdommen Parma en Modena, tot ze door Oostenrijkse troepen werden veroverd.
• Brazilië: in maart-april 1831 werd keizer Pedro I, nochtans zelf een liberaal, door radicale liberalen en conservatieven tot aftreden gedwongen

De meeste van die hervormingen werden via straatgeweld of zelfs staatsgrepen bereikt - alleen in Zwitserland ging het om vredige protestbijeenkomsten en -optochten. Veel directe beïnvloeding was er niet, in de zin van opstandelingen die elkaar elders in Europa te hulp snelden. Het ging wel om een bredere politieke stroming van romantisch nationalisme, die onderling inspireerde met een mengeling van liberalisme, ideeën over grondwettelijke vrijheden en parlementaire macht, en afkeer van al hetgene het Congres van Wenen 15 jaar eerder had bedisseld. 18 jaar later zou een gelijkaardige, maar nog sterkere revolutiegolf door Europa gaan, waarbij opstandelingen elkaar wel onderling steunden. Op België na, dat in 1848 behalve in Risquons-Tout kalm bleef. Sommige delen van Europa bleven ook erg kalm in 1830, met name in de Duitse bond (enkel de hertog van Braunschweig werd verdreven), Oostenrijk en Groot-Britannië.

De Franse en Belgische opstanden waren wel de spreekwoordelijke druppels die de emmer voor de Poolse revolutie deden overlopen. Congres-Polen had een vrij liberale grondwet, met gewaarborgde autonomie en een eigen parlement, maar de regerende vorsten (de tsaar en broer de grootvorst) traden die herhaaldelijk met voeten. Zo ook eind november 1830, wanneer ze voor een inval in België en Frankrijk ook het Poolse leger wilden inschakelen, in duidelijke overtreding van de Poolse grondwet. Waarop dus Poolse legerofficieren het paleis bestormden...

Toch heeft de Belgische Revolutie van 1830 op langere termijn wèl invloed gehad. De grondwet uit 1831, die een parlementaire democratie vermengde met een monarchie, en eigenlijk het Britse staatsbestel in een geschreven grondwet goot, werd decennia later herhaaldelijk gekopieerd en aangepast:

• Spanje in 1837
• Griekenland in 1844
• Piëmont-Sardinië, Nederland en Luxemburg in 1848
• Denemarken in 1849
• Pruisen in 1850
• Bulgarije in 1864
• Roemenië in 1866