Hoe kan het dat alfastraling verreweg de grootste weegfactor heeft, terwijl het doordringend vermogen van deze straling klein is?

Antwoord

Het lijkt wellicht wat onwaarschijnlijk. Maar straling met minder energie is soms gevaarlijker dan straling met een hogere energie.

Van de radioactieve stralling hebben de alfa-deeltjes de minste energie, en toch richten ze de meeste schade aan voor materialen en voor levende organismen.

Belangrijk om weten is dat alfa-deeltjes eigenlijk helium atoomkernen zijn. Ze zijn dus erg 'zwaar' en groot, vergelijken bij beta-straling, die bestaat uit elektronen (of positronen), en gamma-stralen, fotonen, vergelijkbaar met licht en UV-straling, en dus zelfs geen rustmassa hebben. Neutronenstraling zit tussen de alfa en beta in wat betreft massa, wat dichter bij alfa dan bij beta.

Door hun afmetingen, en massa, is de kans zeer groot dat een alfadeeltje in het lichaam 'gestopt' wordt. Het kan niet erg diep in het lichaam doordringen, en dumpt al zijn energie op de korte afstand tot het tot stilstand komt.

Voor gamma-straling, die een hoge energie heeft, is de kans op interactie veel kleiner. De kans is erg groot dat een gamma-foton dwars door het lichaam vliegt, zonder er noemenswaardig mee te interageren. Dat is de reden waarom je gamma-stralen kan gebruiken voor x-stralen fotografie: ze worden wel gestopt in het bot, maar veel minder in de huid of in de spieren. Wanneer straling niet 'gestopt' wordt, is er geen of minder energie om schade toe te brengen.

Voor de rest is de intensiteit van de straling natuurlijk belangrijk: een bestraling met weinig alfa-partikerls is natuurlijk minder schadelijk dan een bestraling met meer gamma-stralen met een hoge intensiteit. De intensiteit is evenredig met het aantal partikels.

Straling wordt dikwijls uitgedrukt in RAD. De RAD geeft aan hoeveel schade de straling aanbrengt. Een rad alfa is even schadelijk als 1 RAD gamma.