Waarom is het graafschap Vlaanderen nooit verheven tot hertogdom?

Antwoord

Beste Wim,

De meeste titels gaan terug op de laat-Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen. Een dux was een legeraanvoerder, een comes was een soort gouverneur. Belangrijk is dat deze titels in de loop van de eeuwen eretitels zijn geworden, zoals je wel weet. Vooral in de chaos na het instorten van de Carolingische staatsstructuur, hebben diverse figuren die een functie als Dux of Comes waarnamen, deze kunnen koppelen aan een territoriaal vorstendom. Als zodanig werden zijn "prinsen" of beter nog "vorsten" die theoretisch, symbolisch en ritueel ondergeschikt waren aan koningen. Maar niet qua macht, en niet als prins van het vorstendo, daar waren ze zelf "vorstelijk". Pas later zou de koning van West-Francia zijn eigen territoriale vorstendom uitbouwen, en zouden de vorstendommen weer onder de nationale kroon gebracht worden. Zoals je zegt, was de Comes van Vlaanderen één van de machtigste van Europa, en één van de rijkste.

Voor hem was de titel van Comes een verwijzing naar zijn voorouders en dus een symbolische link met het Carolingische verleden. Hij was daarom niet minder dan een Hertog of Dux. De vorstelijke territoriale positie was wat telde in de 10de, 11de en 12de eeuw. De hertog van Normandië en de Graaf van Vlaanderen waren ook werkelijk nauw gelieerde partners en familiale vrienden.

Het onderscheid wordt later terug belangrijker als de nationale koninkrijken vorm aannemen en er een meer absolutistisch koningschap zal ontstaan. Op dat moment wordt er veel meer met de titels "gespeeld" en zullen de koningen veel meer gebruik maken van een verheffing van graaf tot hertog, of "earl" tot "duke", om een getrouwe politiek te belonen. Het grafelijke huis van Vlaanderen gaat echter al einde 14de eeuw op in het Hertogelijke huis van Bourgondië, nadat ze een eeuw (de 14de eeuw) vooral vertegenwoordigers had die erg getrouw waren aan de Franse koning, misschien op Lodewijk van Male na, niet dezelfde ambities hadden als hun volmiddeleeuwse voorgangers. Ook in de 13de eeuw was het grafelijke huis politiek zwak. Dus net op het moment dat het onderscheid politiek belangrijk wordt in de late middeleeuwen, hebben de graven van Vlaaneren een lager en beperkter profiel, terwijl dat in de eeuwen dat ze grote macht hadden als territoriale vorst, het net die vorstelijke macht was die belangrijk was en niet de titel als zodanig.

Vriendelijke groet Dries Tys