Hoeveel ijs is er ondertussen weggesmolten?

Antwoord

Beste Raynaud,

Dit is een interessante vraag, waar echter geen eenduidig antwoord op bestaat! Het hangt ervan af welke referentieperiode je beschouwt (m.a.w. "hoeveel ijs is er afgesmolten ten opzichte van wanneer").

Sinds het kwartair, de laatste 2,5 miljoen jaar, heeft er op aarde een opeenvolging plaatsgevonden van glaciale en interglaciale perioden. Elke glaciale periode (koud) duurde ongeveer 100.000 jaar, terwijl de interglaciale perioden (warm) typisch zo'n 10.000 à 15.000 jaar duurden. Dit werd voornamelijk gestuurd door de positie van de planeten, veranderingen in de baan van de aarde rond de zon en de inclinatie van de aarde ("de richting waarnaar de aarde wijst"). Tijdens glaciale perioden neemt het ijs op de continenten toe: er zijn dan meer en grotere gletsjers in de bergen en ook de Groenlandse en Antarctische ijskap zijn veel groter. Er ontstaan ook andere ijskappen, die vandaag de dag niet bestaan (in Noord-Amerika waren er bijvoorbeeld meerdere grote ijskappen). Na deze lange glaciale periode vindt er een kortere interglaciale periode plaats, waarin er veel ijs afsmelt en waardoor het zeeniveau stijgt.

Als we naar de situatie vandaag kijken, dan bevinden we ons in een interglaciale periode en dit al bijna zo een 10.000 jaar lang:
- t.o.v. het maximum van de vorige glaciale periode (toen de ijskappen en gletsjers het grootst waren), ongeveer 20.000 jaar geleden, is er heel veel ijs weggesmolten. In totaal heeft dit ertoe geleid dat het zeeniveau ongeveer 120 à 130 meter is gestegen (voor vandaag ten opzichte van 20.000 jaar geleden)! Dit is een natuurlijk proces en is niet door de mens beïnvloed.
- als we gaan kijken naar een kleinere tijdschaal, dus minder ver in de tijd (bijvoorbeeld de laatste 150 jaar), dan is de situatie totaal verschillend. Hier zien we dat de mens een grote invloed uitoefent op het klimaat, door verschillende soorten vervuiling en het uitstoten van broeikasgassen (bijvoorbeeld door te rijden met auto's en door de productie in fabrieken). Hierdoor warmt het klimaat op onnatuurlijke wijze zeer snel op. Door dit warmere klimaat smelt er veel ijs af. Dit is zowel het geval voor gletsjers (bijvoorbeeld in de Alpen) als bijvoorbeeld voor de Groenlandse ijskap. Voor Antarctica is het effect nog niet zo duidelijk, maar indien de mens verder blijft doen zoals hij vandaag bezig is (met auto's rijden en veel brandstoffen uitstoten), dan zal ook hier een grote afsmelting plaatsvinden. Precieze cijfers plakken op het recent afsmelten van ijs is moeilijk, omdat veel afhangt van de methode waarop de waarnemingen gebeuren. Algemeen wordt er aangenomen dat door de mens het zeeniveau de voorbije eeuw met enkele centimeters is gestegen en misschien zelfs meer (het zeeniveau stijgt omdat het ijs afsmelt). Naar de toekomst toe zullen gletsjers en ijskappen nog veel meer afsmelten indien er geen grondige maatregelen plaatsvinden om de klimaatsopwarming tegen te gaan. Dit kan zeer problematisch zijn op vele vlakken. Om je een idee te geven: indien al het ijs op Groenland smelt, dan stijgt het zeeniveau met zo'n 7 meter. Voor Antarctica is dit zelfs tussen de 55 en de 60 meter!

Ik hoop hiermee ongeveer op je vraag te hebben geantwoord. Indien je nog meer vragen hebt, twijfel dan niet om deze te stellen!

Met vriendelijke groeten,
Harry