Wat en hoeveel kenmerken moeten verschillen om tot een verschilend 'ras' te behoren?

Antwoord

Dit hangt er een beetje van af wat je begrijpt onder ‘ras’. Volgens de van Dale maakt men al een onderscheid tussen menselijke rassen, biologische rassen en kweekrassen (kweekvariëteiten). Een menselijk ras is volgens deze definitie een bevolkingsgroep die zich onderscheidt van andere bevolkingsgroepen.  Voor biologische rassen spreekt men dan ook over het zich onderscheiden door het gemeenschappelijk voorkomen van bepaalde erfelijke eigenschappen.

Op zich verschilt de mens, en dus ook ‘menselijke rassen’, niet anders van deze algemene definitie van ‘biologische rassen’. Twee van de meest evidente criteria om menselijke rassen te onderscheiden zijn ethnische achtergrond en huidpigmentatie. Beide factoren hebben dan ook een erfelijke basis (je behoort tot een ethnische groep omdat je binnen die groep geboren bent en je ouders ook tot die groep behoren; en je huidskleur wordt grotendeels bepaald door genetische overerving van je ouders).

Als je alleen maar naar die twee criteria kijkt, dan wordt het al snel duidelijk dat die criteria tot op zeker niveau arbitrair zijn, en dat grenzen tussen ‘menselijke rassen’ niet kunnen getrokken worden. De menselijke rassen maken namelijk deel uit van één continuüm aan varianten. Neem nu bijvoorbeeld huidskleur. Het is geweten dat de huidskleur van een menselijke populatie bepaald wordt door het lichtregime dat heerst in de geografische regio waar die populatie zich bevindt (weliswaar wat de oorspronkelijke regio betreft, dus niet na verhuizen of zo) (voor meer info rond dit verband, verwijs ik naar http://www.ikhebeenvraag.be/wetenschapper/vraag3.jsp?id=1084). Gevolg is dat, net zoals het lichtregime (dus intensiteit van zonlicht waaraan men blootgesteld is) gradueel verandert als je van plaats A naar B gaat, ook zo de huidskleur gradueel zal veranderen als je kijkt naar de overeenkomstige bevolkingsgroepen. Als je de extremen zou nemen (bvb een Belg en een Afrikaan die rond het evenaarsgebied woont, neem Cameroen), dan is het verschil in huidskleur (en dus het daaraan gerelateerd ‘menselijk ras’) duidelijk. Maar als je vertegenwoordigers van alle populaties tussen België en Cameroen naast elkaar zou zetten, dan zal je zien dat het niet mogelijk wordt om ook maar ergens een grens te trekken tussen verschillende menselijke rassen (dus enkel steunend op huidskleur).

Samenvattend, het onderscheiden van menselijke rassen is een arbitrair gegeven. De menselijke populatie vormt één continuüm aan menselijke rassen als je steunt op huidskleur, met als gevolg dat er géén éénduidige criteria hieromtrent kunnen geformuleerd worden om iemand tot het ene of het andere ras toe te wijzen. Op ethnisch vlak kan wel geargumenteerd worden dat er wel bepaalde ‘menselijke rassen’ zijn die toch duidelijk afscheidbaar zouden zijn  van andere (zoals bijvoorbeeld volledig geïsoleerde indianengemeenschappen in het Amazonewoud).  Maar voor de meeste ethnische groepen is deze isolatie totaal afwezig of zeer beperkt.

Maar of dit ook impliceert dat menselijke rassen dan ook rasgebonden verschillen zouden vertonen op andere vlakken (bvb. intelligentie, dat u als mogelijkheid aanhaalt in uw vraag) is een hypothese die mij niet direct verdedigbaar lijkt (tenzij zou blijken dat er bijvoorbeeld een co-evolutie zou bestaan tussen huidpigmentatie en ontwikkeling van de hersenen). Dit zijn dus alleen maar hypothesen die geen enkele waarde hebben zolang ze niet ondersteund worden door feiten. Dit is althans het standpunt ingenomen door een wetenschapper.