←  Terug naar het overzicht
kunst

Wanneer moet er aan een bijvoeglijk naamwoord een 'e' toegevoegd worden en wanneer niet?

Peter, 44 jaar
15 juni 2012

Een Amerikaanse vriend is Nederlands aan het leren, en hij stelt mij regelmatig vragen hierover. Nu ben ik bepaald geen taalkundige, maar meestal kan ik de uitleg wel ergens vinden.

Maar met deze vraag kom ik er niet uit... Bijvoorbeeld:

Een zwart paard, maar een zwarte koe
Een rood tapijt, maar een rode loper

Ik wéét wanneer ik wát moet gebruiken, maar dat is op ervaring en gevoel; daar heeft een buitenlander natuurlijk niet zo veel aan :-)

Antwoord

De "vuistregel" is: in combinatie met "een", krijgt het adjectief bij een "de-woord" wel een e, maar bij een "het-woord" niet.


HET paard is dus het zwarte paard maar EEN zwart paard (zonder e)
DE koe wordt de zwarte koe en een zwarte koe.


Uiteraard is dit wat al te eenvoudig gesteld, voor meer info kan men onder meer terecht bij de elektronische ANS (zie www.let.ru.nl/ans/e-ans ). Daar wordt uitgelegd dat er verbogen en niet-verbogen vormen van adjectieven bestaan en is er info over het gebruik van de verbogen vorm en van de niet-verbogen vorm. Ik heb de info over het gebruik van de verbogen vorm hieronder gekopieerd.

dr. Myriam Vermeerbergen

---------- uit de e-ANS:

Gebruik van de verbogen vorm 
 		 [ 6·4·1·2·ii ] 
 
De verbogen vorm (met sjwa) treedt op in de volgende gevallen:

[A]  Bij een attributief, als bijvoeglijke voorbepaling gebruikt adjectief:

[1]  in combinatie met een de-woord (zoals de fiets, de wijn, de vrouw ), bijv.:

de groene fiets, onze groene fiets, een groene fiets; goede wijn, welke rode wijn ook, zulke lekkere wijn; die volslanke vrouw, Janstoekomstige vrouw;



[2]  in combinatie met een substantief in het meervoud, bijv.:

leuke boeken, grote jongens, stille kinderen, alle oude voorwerpen, geen grijze wolken, drie bruine flessen, dergelijke bruine flessen, veleinteressante gegevens;



[3]  vrijwel altijd (maar zie ) in combinatie met een het-woord (zoals het bier, het huis, het kind ) in het enkelvoud, wanneer het adjectief voorafgegaan wordt door het, dit, dat, een bezittelijk voornaamwoord of een vooropgeplaatste genitief (of een equivalent daarvan), bijv.:

het lekkere bier, dit lekkere bier; dat oude huis, hun oude huis; jullie jongste kind, Jans lieve kind, Jan z'n oudste kind; haar zwarte paard.


[B]  Bij zelfstandig gebruikte adjectieven gelden dezelfde regels als onder [a], bijv.:

de groene fiets en de zwarte, zure melk en verse, die dikke plank of die dunne, jonge mensen en oude, enkele belangrijke gegevens en minderbelangrijke, jullie kleinste kind of jullie grootste.



[C]  In de overtreffende trap na het ('t), bijv.:
(1a) Dat was 't leukste.
(2a) Die weg is het mooiste.
In dit geval kan echter ook de onverbogen vorm gebruikt worden :
(1b) Dat was 't leukst.
(2b) Die weg is het mooist.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

dr. Myriam Vermeerbergen

Taalkunde van gebarentalen, Dovencultuur

Katholieke Universiteit Leuven
Oude Markt 13 3000 Leuven
https://www.kuleuven.be/

Gerelateerde vragen

Zoek andere vragen

© 2008-2026
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door Eos wetenschap. Voor vragen over het platform kan je terecht bij ikhebeenvraag@eos.be