Vanwaar komt de groet?

Antwoord

Beste Tom,

Er zijn verschillende manieren van groeten, en ik vrees dat ik niet weet welke je bedoelt.

Ze zijn cultureel bepaald, maar zo alledaags dat we vaak vergeten hoe kunstmatig ze zijn. Neem het schudden van rechterhanden. Het is een gebruik uit het Oude Griekenland, een manier tussen mannen om te tonen dat ze hun sterkste hand aan de ander durven te geven, in vertrouwen. Pas in de zeventiende eeuw raakte het gebruik in Engeland verspreid, en vandaar naar de rest van het Westen: in de middeleeuwen schudde niemand andermans hand. In sommige culturen mag het enkel tussen mensen van hetzelfde geslacht, omdat er een lichamelijk contact ontstaat: mannen en vrouwen mogen onderling geen handen schudden. En er zijn veel varianten: met beide handen, stevig of zacht, stil of met een op-en-neer schuddende beweging, de vrouw die enkel haar vingertippen gebruikt, een handdruk die een tiental seconden wordt aangehouden, enzovoort.

Kunstmatig? Wel ja: de high-five is maar veertig jaar oud, subculturen als heavy metal en rap hebben eigen gebaren voor begroeting of afwijzing. Het hele simpele applaus of handgeklap heeft wat ups and downs gekend: een formele Romeinse manier om een toneelstuk af te sluiten, een kerkelijk gebruik na de preek in de vroege middeleeuwen, daarna een hele tijd in onbruik, en tegenwoordig ook cynisch gebruikt of net versterkt door het opzettelijk te vertragen. Het heen en weer wuiven van één hand met de handpalm naar voren lijkt een universele manier om te begroeten of afscheid te nemen, maar in West-Europa kan het ook een weigering betekenen: 'nee, dank u!'

Omdat handgebaren universeel lijken, maar dat niet zijn, worden er vaak grove fouten mee gemaakt. In Angelsaksische landen raakte het OK-teken van duikers (een ringetje maken met wijsvinger en duim) wijd verspreid als boodschap dat alles goed gaat, maar in Zuid-Amerika is het een schunnig gebaar dat naar een geslachtsorgaan verwijst, en in Japan is het het symbool voor geld, dat de vorm van een geldstuk aangeeft (zoals ons gebaar waarbij we wijsvinger en duim over elkaar wrijven).

Maar welk gebaar bedoelde je?