Op grotere hoogte moet water minder warm zijn om te beginnen te koken.
Nu om medisch materiaal steriel te maken moet dat gedurende bepaalde tijd gekookt worden, door het langer te laten koken zou dat misschien kunnen, maar .... wat is er dan van belang, de temperatuur blijkbaar niet want eens aan de kook blijft dat toch gelijk die temperatuur (bijv 80°C ipv 100°C)?
Volgens mijn schoondochter is water dat op grote hoogte kookt bij bijv 80 °C helemaal niet aan de kook, het lijkt enkel maar zo, ergens kan ik haar gedachtengang wel volgen maar blijf dan wel voor mezelf wat is dan kokend water, 100°C of naargelang de omstandigheid minder ?
Beste Dirk,
Jij hebt eigenlijk twee vragen:
1. Wat is koken?
Koken is een fysisch fenomeen dat optreedt wanneer de dampdruk van een vloeistof gelijk is aan de atmosferische druk. Wanneer je warmte aan een vloeistof toevoegt, gaat de temperatuur van de vloeistof in eerste instantie stijgen. Er is een klein beetje verdamping, maar de meeste toegevoerde warmte wordt gebruikt om de temperatuur van de vloeistof te verhogen. Ook de dampdruk (druk van de waterdamp) gaat stijgen bij opwarming. Op een bepaald moment gaat de dampdruk de atmosferische druk bereiken en blijft de temperatuur constant. Dan is het "kookpunt" bereikt. Alle toegevoegde warmte wordt nu gebruikt om vloeistof in damp om te zetten. Typisch is dat er kookbellen optreden, omdat die dampbellen onder de invloed van de zwaartekracht opstijgen.
Op zeeniveau (hogere atmosferische druk) kookt water dus bij een hogere temperatuur dan op grote hoogte (ijle lucht, lagere atmosferische druk). Maar in beide gevallen "kookt" het water.
2. Welke omstandigheden zijn nodig voor sterilisatie?
Sterilisatie is het verwarmen van voorwerpen/etenswaren om eventueel aanwezige bacteriën te doden. Zowel de temperatuur als de tijdsduur gedurende de bacteriën aan deze temperatuur worden blootgesteld zijn hierbij van belang. Eigenlijk geeft kokend water (op zeeniveau) gewoon een indicatie dat de temperatuur hoog genoeg was (100°C) om de bacteriën te doden.
Als je steriliseert op grotere hoogte, dan is de kooktemperatuur lager, en dus is de sterilisatie minder effectief. Je kan hier tot bepaalde hoogte voor compenseren door wat langer te koken, maar de temperatuur moet hoog genoeg zijn. Om een extreem voorbeeld te geven: in de vrije ruimte, bijvoorbeeld, zal water koken bij zeer lage temperaturen, maar dat zal niet genoeg zijn voor sterilisatie.
Ten slotte: Je kan ook het omgekeerde doen in een zogenoemde "autoclaaf". Dat is een gesloten drukvat waar de druk veel hoger wordt en het water/de damp dus warmer is (bijvoorbeeld 120°C). De sterilisatie is hier effectiever en je hoeft minder lang te steriliseren.
Met vriendelijke groeten,
Philippe Tassin
Natuurkundige Iowa State University & Vrije Universiteit Brussel
Er zijn nog geen reacties op deze vraag.
Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.
© 2008-2026
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door Eos wetenschap. Voor vragen over het platform kan je terecht bij ikhebeenvraag@eos.be
