Stijgt het aantal vissterftes in de Noordzee? Waarom?

Antwoord

Steeds meer worden in de kustwateren 'dead zones' waargenomen. In die zones is de hoeveelheid zuurstof zeer laag.

Steeds grotere hoeveelheden voedingsstoffen stromen de zee en oceaan in. Ze zijn vnl. afkomstig van landbouwmeststoffen die van het land wegspoelen en van ongezuiverd afvalwater. Maar ook deeltjes, die door het verkeer en de industrie in de atmosfeer terecht komen en met de neerslag in het water terecht komen, zijn een oorzaak. Vele voedingsstoffen zorgen er voor dat het fytoplankton (zeer kleine in het water zwevende plantjes, vaak maar bestaande uit een of enkele cellen) welig tiert. Men spreekt dan van een planktonbloei. 

Je krijgt dit fenomeen vnl. in de lente, na een periode van koude temperaturen en weinig licht (weinig gustig voor plankton). Met de langere dagen (meer licht) en warmere temperaturen begint het fytoplankton te groeien. Op dat moment is er een grote hoeveelheid voedingstoffen in het water aanwezig. De ganse winter werd er immers doorgeloosd, maar werd het niet verbruikt door het plankton. Je krijgt dan ook een enorme groei en bloei. Op een bepaald moment in de late lente zijn dan toch de meeste voedingsstoffen opgebruikt en sterft de bloei af. Voor dit rottingsproces zorgen bacteriën en die gebruiken de zuurstof in het water op. En dan begint het probleem... zuurstofarme zones.

De vissen kunnen meestal wel vluchten van deze 'dead zones', maar gaan door de veroorzaakte stress wel trager groeien of zich minder voortplanten. De trage of vastzittende bodemdieren zijn wel de directe dupe van het fenomeen en streven. Zij zijn de prooien voor de vissen. In ingesloten zeegebieden, zoals bv. in het Skagerak t.h.v. Denemarken, wordt het water niet snel ververst en is het fenomeen sterker.

Het kan ook zijn dat tijdens de bloei enkele speciale soorten fytoplankton tot ontwikkeling komen: soorten die toxische stoffen produceren. Dieren die zich voeden met deze algen stapelen de toxische stof op in het lichaam, maar gaan er zelf niet dood van. Dieren die bovenaan in het voedselweb staan (de vissen), krijgen uiteindelijk wel grote hoeveelheden binnen (door veel van de lagere dieren te eten, die wel elk een hoeveelheid gif bevatten). Het kan de vis uiteindelijk fataal worden...

Wetenschappers rapporteerden onlangs (augustus 2008) dat het aantal 'dead zones' in de wereldzeeën alsmaar stijgt:  in 1910 telde men er 4, in de jaren 60 waren het er al 49, in de jaren 70 87, 162 in de jaren 80 en in 1995 rapporteerde men er 305. In 2008 zijn er in totaal 405 'dead zones' geteld wereldwijd, samen een oppervlakte ter grootte van Nieuw-Zeeland. De grootste 'dead zone' ligt aan de monding van de Mississippi.