Is een niet-falsifieerbare theorie automatisch een slechte theorie ?

Antwoord

Beste Giovanni,

Laat ons zeggen dat een niet-falsifieerbare theorie wetenschappelijk irrelevant is. Met niet-falsifieerbaar bedoelen we dat het bij voorbaat uitgesloten is om een experiment te bedenken dat de theorie kan testen.

Een voorbeeldje: ik zou kunnen stellen dat in mijn vijver een draak woont die onzichtbaar is, geen geluid maakt, het water niet verroert, enz. Het is onmogelijk om na te gaan of er inderdaad zo'n draak in mijn vijver woont. Het is daarom geen wetenschappelijke theorie. Het antwoord op deze vraag is ook totaal irrelevant, want aangezien de draak noch op een directe manier noch op een indirecte manier kan interageren met onszelf zal het nooit enig verschil maken of de draak bestaat of niet.

Het concept van niet-falifieerbaarheid ontstaat uit het feit dat wetenschappelijke theorieën in het algemeen niet te bewijzen zijn. Ik neem als voorbeeldje de relativiteitstheorie van Einstein. Die theorie is bevestigd door een onnoemelijik aantal experimenten in het lab en in het dagelijkse leven (bijvoorbeeld elke keer je een gps gebruikt). Maar dat is nog geen absoluut bewijs dat de theorie juist is. Eén experiment dat een deeltje sneller gaat dan het licht (vandaar het belang van het neutrino-experiment) toont dat de theorie niet juist is (of op zijn minst slechts een benadering is).

Samengevat: Een wetenschappelijk theorie kan in het algemeen niet bewezen worden, maar kan wel alle bestaande en hopelijk alle toekomstige experimenten verklaren. Eén negatief experiment is voldoende om de theorie onderuit te halen. Maar indien het a priori onmogelijk is om de theorie te testen, d.w.z. als de theorie niet-falsifieerbaar is, dan kan de theorie ons ook niets leren en is ze bijgevolg totaal irrelevant.

Met vriendelijke groeten,

Philippe Tassin
Natuurkundige Vrije Universiteit Brussel & Iowa State University