In mijn tuintje heb ik enkele paden verhard met oude kasseien: een bonte verzameling van blauwgrijze kubusvormige kinderkopjes met allemaal verschillende formaten en vormen.
De Romeinen kenden al de kassei. En in de middeleeuwen en ten tijde van de Oostenrijkers en Napoleon werden ze ook al gebruikt. Al die oude harde stenen bestaan vandaag wellicht nog steeds? Waar zouden ze immers gebleven zijn? Liggen ze na vele honderden (of tweeduizend) jaren nog steeds ergens op de muur van Geraardsbergen, tussen Parijs en Roubaix, en ook in mijn tuintje?
Of vergis ik mij en bestaan de kasseien die wij nu kennen nog niet zo lang? Ik kan het antwoord nergens vinden en ben heel benieuwd of iemand een antwoord kent.
Dank bij voorbaat!
Jan
Beste Jan, leuke vraag.
Het antwoord is meerledig. Kasseien worden inderdaad al veel langer gebruikt dan vandaag de dag, maar niet overal. Als we nu overal oude kasseien terugvinden, en je verwijst zelf naar Parijs Roubaix, dan is dat voor een stuk een 18de- en 19de-eeuws fenomeen. In die tijd werd er actief werk gemaakt van het verbeteren van het landelijke wegennet, onder meer door het aanleggen van 'steenwegen'. In die tijd ontstaat er dan ook een grootschalige verharding van de landelijke wegen, waaronder ook een reeks kleinere wegen van hele oude oorsprong. Dat de landelijke wegen tot in de 18de eeuw niet op dezelfde schaal verhard zijn met kasseien, blijkt uit het bestaan van holle wegen, die ontstaan zijn door erosie van wegen op hellingen door regen.
Nu, kasseien als wegverharding bestaan wel degelijk al veel langer, maar dan wel in de context van de steden. We weten bijvoorbeeld via de stadsarcheologie dat de straten in Mechelen al in de 12de eeuw bestraat zijn met kasseien en ook in Antwerpen heb ik zelf al middeleeuwse kasseibedekking gezien onder het huidige straatoppervlak. De reden voor deze kasseibedekking is dat men het zich in de middeleeuwse stad niet kan veroorloven dat de stedelijke straten door veelvuldig gebruik omgeploegd worden door karren, paarden en mensen. In tegenstelling tot het clichébeeld is een middeleeuwse stad erg gesteld op hygiëne en het tegengaan van modder en afval (onder meer via afvalophaling). De handelsbloei van deze steden zorgt dus voor een grote verkeersstroom, en dus ook de behoefte aan harde bestrating. Tegelijkertijd willen de vroege steden ook symbolisch het belang van de stedelijke openbare ruimte ruimte benadrukken, door ze van kasseien te voorzien.
Deze wegen worden ook onderhouden en krijgen af en toe, als de kasseien werkelijk versleten zijn, een nieuwe laag. Nu, in het geval van de steden is dat soms ook letterlijk te nemen en kunnen we een aantal straatbedekkingen onder en boven elkaar vinden. Het is dus mogelijk dat in de middeleeuwse stadskernen onder de huidige bestratingen oudere bestratingen teruggevonden kunnen worden. Dit verandert ook in de 18de/19de eeuw en de huidige tijd, wanneer kasseien bij vervanging gewoon worden weggehaald en worden herwerkt tot ander materiaal (gruis en dergelijke). Maar daar kan waarschijnlijk een moderne wegbedekker je meer antwoord op geven.
met vriendelijke groet Prof Dries Tys, middeleeuwse archeologie VUB
Beste Prof. Dr. Tys, Hartelijk dank voor uw uitvoerig antwoord!
Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.
© 2008-2026
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door Eos wetenschap. Voor vragen over het platform kan je terecht bij ikhebeenvraag@eos.be
