Ik heb een vriendin met leukemie. Haar familie heeft geen juiste match om donor te kunnen zijn. Er werd haar verteld dat de kans dat zij een match konden vinden voor haar 1 op 50.000 is. Die kans leek mij dan ook heel klein. Verdacht klein eigenlijk.
Na enig opzoekwerk vond ik dat de kans dat je 1 iemand lukraak op straat kiest, 1 op 50 000 is dat hij/zij aan mij stamcellen mag geven. Echter, ik las dat er een bank voor stamceldonoren was, waarop er rond de 50 000 donoren ingeschreven staan. Dit vergroot de kans op het vinden van een match mi veel groter. Intuïtief dacht ik dat de kans dan 1 moest zijn, maar na verder nadenken klopt dat ook niet. Ik weet niet hoe ik dot moet berekenen.
Ik geef hier enkel de wiskundige kant van het antwoord. Stel voor medische uitleg misschien eens een specifiekere vraag aan medici (dus zonder het trefwoord "wiskunde"). Zie wat dat betreft ook achteraan dit antwoord.
Die kans op een match moet je berekenen, strikt genomen, met een binomiaalverdeling, met N = 50000 en p = 0.00002, maar onder zekere voorwaarden (die hier voldaan zijn) kan het handiger met een Poissonverdeling. De parameter λ van de Poissonverdeling is dat geval gelijk λ = N.p, dus hier gelijk aan λ = 1.0
Dit betekent het volgende :
Stel dat de kans op een match inderdaad 1/50000 is, en je kiest lukraak 50.000 personen. Hoeveel personen zullen dan matchen? Het is niet zo simpel om te zeggen : één, want het is best mogelijk dat er die toevallige groep van 50.000 geen enkele zit, maar het is ook mogelijk dat er twee, drie... in zitten. Gemiddeld zal er echter 1 in zitten. Dit betekent : als je heel veel keren een willekeurige groep van 50.000 kiest, en je meet telkens het aantal matchen, dan zal het gemiddelde van al die aantallen één zijn. Vandaar die waarde λ = 1, het" gemiddeld aantal successen".
Vergelijk het met als je zes keer een teerling gooit. Je hebt 1 kans op zes om een zes te gooien, maar dat wil niet zeggen dat je dat ook gegarandeerd preceis één keer zal doen. Mogelijks gooi je helemaal geen zes, maar misschien gooi je er wel meerdere.
Maar goed, concreet heb je dus maar 1 enkele groep van 50.000. Dan heb je volgende kansen, berekend met een Poissonverdeling met λ = 1 :
- geen enkele match : P ( X = 0 , λ = 1 ) = 0.368
- 1 match : P ( X = 1 , λ = 1 ) = 0.368
- 2 matchen : P ( X = 2 , λ = 1 ) = 0.184
- 3 matchen : P ( X = 3 , λ = 1 ) = 0.061
- 4 matchen : P ( X = 4 , λ = 1 ) = 0.015
- 5 of meer : P ( X > 4 , λ = 1 ) = 0.004
De kans dat er minstens 1 match in zit is dus 1 - 0.368 = 0.632
Er is dus ruw gezegd twee kansen op drie dat er een match is.
Moesten er in de donorbank 100.000 personen zitten, dan zou de kans op minstens één match reeds 0.865 zijn, en kans op geen enkele nog steeds 0.135
Opmerking :
Maar die 50.000 dat zijn enkel de belgische donoren, en de belgische databank is ook gekoppeld aan andere banken, met in totaal veel meer donoren. Zie hierover :
http://www.mdpb.be/NR/rdonlyres/88E414FE-907C-43A0-8C82-2BDF19FFE403/9581/2010_038_annualreportMDPB.pdf
en stel anders eens een vraag, maar dan zonder het trefwoord "wiskunde". De collegae uit de medische disciplines zullen hierover zeker meer info kunnen geven.
Er zijn nog geen reacties op deze vraag.
Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.