Door wie en wanneer zijn de leestekens bedacht?

Toon, 36 jaar
23 september 2010

Wie en wanneer zijn de leestekens bedacht en waarom schrijft men in 't Spaans een uitroep- of een vraagteken vóór de zin en ook erna nog?

Antwoord

Oorspronkelijke alfabetische teksten hadden geen leestekens, geen hoofdletters en zelfs geen spaties tussen de woorden: ze waren zo eenvoudig en zakelijk, dat enkel een lange rij letters volstonden om ze verstaanbaar te maken.

Pas met langere, verhalende teksten, die vaak luidop moesten worden voorgelezen, werd het belangrijk om aan te geven waar pauzes, klimmende melodie (op het einde van een vraag) en nadrukken moesten worden gelegd, wilde men er geen lettersoep van maken. De eerste teksten waren Griekse toneelstukken, waarbij de acteurs via lage, middelhoge en hoge punten tussen de woorden lazen waar ze de zin moesten laten stoppen. De systemen wreden vooral uitgebreid in de eerste eeuwan van onze jaartelling door de verspreiding van bijbels, die moesten worden voorgelezen. In de oudste versie kan je de oorsprong traceren van de allereerste hoofdletters en punten.

De volgende stap naar standaardisering van al die 'zwevende' leestekens in de marge, gebeurde door de boekdrukkunst. Aldus Manutius en zijn kleinzoon Aldus Manutius de Jongere, twee drukkers-uitgevers in het 15de en 16de eeuws Venetië maakten met hun erg populaire 'pocket'-uitgaven een commercieel succes van Gutenbergs uitvinding. De Manutius-firma introduceerden o.a. de komma en de puntkomma, de aanhalingstekens, die ze consequent in al hun uitgaven gebruikten. Pas veel later volgden vraag- en uitroeptekens.

In de 20ste eeuw werden leestekens kleiner en minder gevarieerd, omdat schrijfmachines een beperkt aantal toetsen hadden, en ook zo min mogelijk inktlint wilden gebruiken voor leestekens.

Er blijven toch nog veel varianten in leestekens tussen Westerse talen leven. Grieken gebruiken een puntkomma als vraagteken en een verhoogde punt als puntkomma; Spanjaarden gebruiken een omgekeerd vraag- of uitroepingsteken aan het begin van zo'n zinnen; Fransen en Russen gebruiken guillemets ('dubbele haakjes') in plaats van onze hangende aanhalingstekens.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2023
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door EOS vzw