Hoe word je een astronoom?

Antwoord

In een eerste fase doe je best een bachelor fysica of eventueel wiskunde.  Dat kan aan alle Vlaamse universiteiten.  En dan een master.  Aan de K.U.Leuven is er een specifieke master in sterrenkunde, aan de UGent is de master gemeenschappelijk met fysica.  Ook in Brussel is er een sterrenkunde-groep binnen het departement fysica.

Gedurende de basisstudies worden er dus geen vijf jaren met alleen maar sterrenkunde gevuld.  Wiskunde en fysica zijn nodig als basis om sterrenkunde te doen; anderzijds heeft het aansluiten van de sterrenkunde-studies bij de bachelor fysica ook het voordeel dat afgestudeerde sterrenkundigen ook als fysicus hun beroepsleven kunnen uitbouwen.  De sterrenkunde-opleiding heeft een duidelijke onderzoekcomponent, die ook algemeen vormend is.

Wil je dan echt sterrenkundige worden en eventueel blijven, dan is de noodzakelijke volgende stap een doctoraat.  Om dat te kunnen aanvatten, moet je je gedurende studies onderscheiden hebben.  Juist omdat sterrenkunde een sterk onderzoeksprofiel heeft, zijn er redelijk wat mogelijkheden voorhanden om doctoraatsposities te verwerven.

Na het doctoraat kan je je dan waarmaken in het postdoctorale circuit.  De wetenschappelijke productiviteit is dan erg belangrijk om uiteindelijk aan de bak te komen op langdurige basis.  Een niet onbelangrijk aantal doctores verkiest na het doctoraat direct 'uit de sterrenkunde te stappen'; de expertise die in de opleiding werd verworven, is immers vrij gegeerd in de beroepswereld.  Dat kan vreemd lijken, maar je moet het zo zien: een sterrenkundige is iemand die geleerd heeft om vrij complexe problemen aan te pakken, en omdat de problemen in het heelal heel fascinerend en divers zijn, is die onderzoeker er een die hard, diep en breed heeft gewerkt.  Ik kan je verzekeren dat het altijd leuk is om te zien hoe vroegere sterrenkunde-onderzoekers zich waarmaken in de bedrijfswereld of inspirerende leraren of docenten worden.

In elke fase van het trajct is er een internationale component.  We zijn sterk internationaal vertakt: de problematiek is bij uitstek universeel, we hebben grote middelen nodig die niet haalbaar zijn op het niveau van de budgetten die nationaal aan sterrenkunde worden besteed.  Gedurende de studies kan dus al naar het buitenland gegaan worden, de onderzoeksactiviteiten zijn zeer sterk internationaal gericht.  De sterrenwachten die we gebruiken staan in het buitenland, we zijn op Europees niveau verenigd in de Europese Zuidelijke Sterrenwacht ESO en het Europese Ruimte-agentschap ESA.  

Wordt iedereen die de studies aanvat ook sterrenkundige?  Neen.  Maar de meesten vinden wel werk waar ze zich tot hun voldoening in ontplooien.  Met de kansen om een doctoraat te maken zit het vrij goed.  De uiteindelijke 'vaste baan' is niet aan iedereen gegeven.  Anderzijds is er wel plaats voor (niet al te honkvaste) Vlamingen in de wetenschappelijke staf van de ESO en de ESA.