Klopt het dat de atmosfeer van de aarde opvallend kalm is in verhouding tot de grootte van de aarde?

Antwoord

Het gedrag van een planetenatmosfeer hangt af van een groot aantal parameters, zoals de hoeveelheid zonne-energie, de dichtheid, de rotatie van de planeet, samenstelling,...  Met die vele parameters kennen we vandaag te weinig planetenatmosferen om al te kunnen spreken in termen van 'normale toestanden' en 'anomalieen'.

Bij Jupiter en Saturnus is het statuut van de atmosfeer helemaal anders dan bij ons.  Waar we hier een vaste planeet hebben met een atmosfeer errond, zijn het ginder gasplaneten met (misschien) een vaste kern erin.  Er wordt er dus veel inwendige energie doorheen de 'atmosfeer' naar buiten gebracht, en bovendien roteren beide gasplaneten vrij snel omheen hun as.

Venus is meer een planeet zoals de onze, maar met een veel dichtere atmosfeer.  Die grotere dichtheid snappen we wel, ze heeft te maken met het feit dat er op Venus geen leven is dat het vele koolzuurgas uit de atmosfeer gehaald heeft.  We snappen ook dat er meer input van zonlicht is daar, gewoon omdat de planeet dichter bij de zon staat.  Maar het blijft een mysterie waarom het oppervlak van de planeet traag roteert en de atmosfeer juist heel snel.  De ultieme mechanismen van de heel turbulente (hogere) atmosfeer van Venus kennen we dus niet zo goed.  Bemerk wel dat het er aan het oppervlak minder hard waait dan bij ons, omwille juist van de hoge dichtheid.

De drie planeten die u aanhaalt, hebben alle 'atmosferen' die veel dichter zijn dan de onze.  Er is dus gewoon meer energie voorhanden om ellende te genereren.  Op Mars is de atmosfeer ijler, en dus daar verloopt het wat kalmer in energetische termen.  Maar juist door de lagere dichtheid zijn de windsnelheden groter (zoals bij ons in het hooggebergte) en die grote windsnelheden op Mars, gepaard gaande met het droge oppervlak, kunnen letterlijk nogal wat stof doen opwaaien.

Het is dus nog veel te vroeg om via 'comparatieve planetaire atmosfeerkunde' te kunnen stellen in welke mate wij al of niet een anomalie zijn.  Het meest uitzonderlijke - ook in kosmische termen - zijn wij wellicht zelf.  En het is goed mogelijk dat omstandigheden van relatieve rust noodzakelijk zijn om de lange evolutie naar complexe wezens mogelijk te maken.