Hoe stopt een vulkaan met uitbarsten?

Antwoord

Een vulkaanuitbarsting wordt gekarakteriseerd door de aankomst van magma aan het Aardoppervlak. Dit magma komt uit een magmakamer of direct uit de mantel van de Aarde. De uitbarsting wordt veroorzaakt door de verhoogde druk van het magma ten opzichte van de omgevingsgesteenten. Die hoge druk wordt geproduceerd door de aankomst van een nieuw volume van magma uit de diepte, door het relatieve dichtheidsverschil tussen het magma en het omgevingsgesteente, en/of door de ontgassing van het magma, dat gasbellen vormt.

Een uitbarsting zal doorgaan als dat drukverschil lang onderhouden wordt. De uitbarsting zal tot een einde komen, niet wanneer de magmakamer leeg is, maar wanneer het systeem opnieuw stabiel is. Dit betekent dat genoeg magma en/of gas is uitgebarst om de druk in de magmakamer te verminderen. Als de druk vermindert, zal de bewegingsnelheid van het magma in de vulkaanpijp of -spleet verlagen. Het magma zal langzaam afkoelen tot het punt dat het magma volledig vast wordt en een gesteente vormt.

Op een langere tijdschaal, zal een vulkaan niet meer actief zijn wanneer er geen magma meer beschikbaar is om een uitbarsting te voeden of wanneer de vulkaan te groot wordt. Vulkanen bewegen met de tektonische platen en zullen dus bewegen ten opzichte van de magmabron (bvb hotspot, subductiezone). Als een vulkaan te ver van zijn bron is, zal een nieuwe vulkaan vormen boven de magmabron, en de oude vulkaan zal niet meer actief zijn. In andere gevallen, wanneer een vulkaan zeer groot geworden is, zal er te veel druk op de magmakamer zijn. Dan is het gemakkelijker voor het magma om niet door de vulkaan op te stijgen  maar aan zijn basis of een beetje verder uit te barsten.