Fossielen hebben niet altijd dezelfde kleur: sommige zijn geel, andere bruin, wit of zelfs zwart. Wat bepaalt hun kleur?

Antwoord

Beste Dirk,

er zijn heel wat factoren die de uiteindelijke kleur van fossielen bepalen. Allereerst is het materiaal zelf natuurlijk van belang, en de kleur die het bij leven al had. Dat zal dus sterk verschillen wanneer het gaat om een schelp of een bot, om een tand, een stuk hout of een blad.

Vervolgens hangt het er van af in welk milieu het latere fossiel terechtkomt. Wordt het afgezet onder water of op land bedekt door sediment? Raakt het langzaam overgroeid door veen of droogt het uit in de zon? Uiteindelijk eindigen de meeste resten van vroeger leven in een omgeving die we als ‘de bodem’ kunnen omschrijven. Daarin spelen allerlei processen, en zijn een hele reeks stoffen werkzaam die de kleur van het latere fossiel verder beïnvloeden. Het kan gaan om de inwerking van humus, of om ontkalking, het doorsijpelen van regenwater, enz. Ook de aanwezigheid van bepaalde mineralen of metalen in de bodem kan sterk kleurend werken.

Echt oude fossielen ondergaan uiteindelijk meestal nog een proces van verandering, dat we niet toevallig ‘fossilisatie’ noemen. Daarbij verandert de samenstelling van het stuk vaak heel drastisch, door chemische processen die nog veel verder gaan dan wat we hierboven reeds vermeldden. Botten zullen aldus bijvoorbeeld ‘verstenen’ en daarbij zonder twijfel weer van kleur veranderen. Bovendien werken op oude fossielen ook geologische fenomenen in, die de toestand (en dus de kleur) van het materiaal opnieuw sterk kunnen wijzigen. Fossielen kunnen diep in de aarde samengedrukt worden, of door vulkanische hitte ‘verkolen’. Door erosie kunnen ze weer bloot komen liggen en door weer en wind aangetast worden.

Zoals je ziet is het geen simpel verhaal. Maar dat is eigenlijk steeds het geval in de natuur.

Vriendelijke groeten,

Anton Ervynck