Waarvoor werden zandlopers vroeger gebruikt?

Antwoord

Beste Lorraine,

Je vindt al heel wat op de sites van Wikipedia, in het Nederlands, Frans of Engels:

http://nl.wikipedia.org/wiki/Zandloper

http://fr.wikipedia.org/wiki/Sablier

http://en.wikipedia.org/wiki/Hourglass

Zoals vaak is de Engelse site de meest uitvoerige.

Misschien wil je zelf een zandloper maken. Je hebt wel een kopje fijn droog zand nodig (eventueel een kwartiertje drogen in een zachte oven). Neem twee lege colaflesjes, ook goed droog; giet het zand in het ene. Knip een stukje karton uit dat net op de opening van de fles moet passen; prik er met een naald een gaatje in, leg het op de fles, zet de andere fles omgekeerd op de eerste en wind stevige plakband rond de hals van de twee flessen, zodat ze stevig aan elkaar bevestigd worden . Daar is je zandloper. Nu moet je hem nog ijken met een uurwerk met een secondewijzer.

Eventueel, met die ervaring, maak je er nog een met de juiste hoeveelheid zand om een half uur te lopen.

Op die manier heb je exact een zandloper gemaakt naar het model van de eerste exemplaren: dit waren twee flesjes, op elkaar gezet met een schijfje metaal er tussen waarin een gaatje. De flesjes werden samengehouden door touwtjes en zegelwas en geklemd in een houten rekje. Later, toen men beter glas kon blazen, kwam de zandloper, zoals afgebeeld, uit één stuk.

De zandloper kwam in voege zodra men nood had aan de tijd te meten, ook als de zon niet zichtbaar was. Dit was in de scheepvaart, o. a. om de wacht te bepalen (telkens vier uur) en in de kloosters om de getijden regelmatig te bidden. Naarmate klokken en horloges beter werden geraakten de zandlopers in onbruik. Het zou nog duren tot het einde van de 18e eeuw eer horloges gemaakt werden die betrouwbaar de tijd aangaven op wiegende schepen.