Hoe worden radio-isotopen in de geneeskunde gebruikt?

Antwoord

Beste,

je moet een verschil maken tussen bestralingen en het gebruik van radio-isotopen.

Bestralingen gebeuren tegenwoordig met hoogvolt machines. Vroeger werd ook Cobalt 60 gebruikt, maar nu gebeurt alles met moderne lineaire versnellers. Deze toestellen behoren tot de megavolt machines omdat de energie van de versnelde elektronen in de MeV (mega elektron volt) gesitueerd is. Na bestraling is de patiënt niet radioactief.

Er zijn instituten die ook materiaal voor medische doeleinden steriliseren. Opnieuw gaat het om krachtige machines. Het bestraalde materiaal is niet radioactief. Je mag maar éénmaal het materiaal bestralen en dan moet je het na gebruik vernietigen. Herbestraling zou het materiaal aantasten en zijn efficiëntie en veiligheid doen verliezen. De gebruikte dosissen zijn zeer hoog en het materiaal kan daar onder lijden.

Radio-isotopen zijn radioactieve stoffen die een bepaalde levensduur hebben, radioactief verval, en binnengebracht worden in het lichaam via inspuiting, mondinname of inhalatie. Dikwijls worden ze gebonden aan een niet-radioactieve molecule, die het te onderzoeken of te behandelen orgaan opzoeken.

Vb. Technetium 99m (metastabiel) vervalt op de helft van zijn waarde na 6 uur. Gebonden op zeer fijne partikels met colloïdale eigenschappen zal het de longen visualiseren na inademing; gebonden op DMSA (dimercaptosuccinezuur) wordt het intraveneus ingespoten voor het morfologisch en functioneel onderzoek van de nieren, enz.

Radioactief jood wordt gebruik  voor de schildklier, halfwaardetijd 12 dagen fysisch, maar je moet een biologische correctie in de tijd toevoegen in functie van de werking van de schildklier, verschillend bij elk individu.

Er bestaan ook isotopen die positronen uitzenden (dit zijn in tegenstelling tot de negatief geladen elektronen die we kennen,  positieve elektronen van zeer korte levensduur; ze hebben de massa van een elektron maar een positieve lading) die gebruikt worden in een PET-scanner ( Positron Emissie Tomografie) meestal voor kankerdiagnostiek.

Volgens het gebruikte isotoop is de patiënt een korte tijd radioactief en worden maatregelen genomen om de mensen uit zijn omgeving (ziekenhuispersoneel, verzorging ten huize, huisgenoten, …) niet radioactief te contamineren. De toegediende dosissen worden gemeten, berekend, en meestal gecontroleerd door een stralingsfysicus.

• Wanneer een patiënt met bv. radiojood behandeld wordt, dan kan volgens de toegediende dosis hij of zij het ziekenhuis verlaten. Het kan zijn dat zijn speeksel nog radioactief besmet is en dus is het niet aangewezen dat hij vb. een kind gaat kussen.
• Een lacterende vrouw die toch een isotopen onderzoek of behandeling moet krijgen, stopt best haar lactatie om radioactieve besmetting van het kind te vermijden.
• Zwangere vrouwen en lacterende vrouwen mogen niet blootgesteld worden aan werkzaamheden met radio-isotopen.
• In bepaalde gevallen, in functie van het gebruikte isotoop en de dosis wordt de patiënt in een speciaal geïsoleerde kamer verpleegd.
• Radioactief ziekenhuisafval mag niet bij het gewone ziekenhuisafval maar dient afzonderlijk gestockeerd.  Het kan niet zo maar naar de verbrandingsoven.

Dit is een zeer summier antwoord op je vraag, ik hoop je toch wat wijzer te hebben gemaakt.

Groetjes,

Prof. dr.L. de Thibault de Boesinghe