Wat gebeurt er met het wortelstelsel van een omgezaagde boom?

Antwoord

Beste Dirk,

Een interessante vraag! Vaak weet men niet echt goed hoe het nu juist zit met wortels van bomen, net omdat het zo moeilijk is om ze te observeren.
In elk geval is het zo dat het boven- en ondergrondse deel van een boom onlosmakelijk van elkaar afhankelijk zijn: een boom kan niet groeien zonder wortels die water en nutriënten absorberen, maar ook de wortels kunnen zich niet ontwikkelen als de bovengrondse fotosynthese volledig stilvalt. Hoewel ze zichtbaar van elkaar gescheiden zijn, gebeurt er heel wat communicatie tussen de wortels en het bovengronds deel, veelal via hormonen die vrijkomen als reactie op bepaalde gebeurtenissen (licht, beschadiging, ...).
De levensduur van wortels erg kan verschillen van soort tot soort, en hangt ook af van de groeiomstandigheden (zoals vochtigheid en temperatuur in de bodem). Toch zijn er toch een aantal algemene principes geldig:
- Hoewel de stabiliteit van een boom bepaald wordt door de grote, dikke wortels, zijn de allerfijnste worteltjes de belangrijkste voor de groei: het zijn die wortels die water en nutrienten gaan opnemen. En het zijn ook die fijne wortels die heel snel afsterven wanneer ze niet meer functioneel zijn. Dat gebeurt zeker binnen het eerste jaar. Ook wanneer een boom nog in goeie staat is, vervangt het z'n fijne wortels 2 tot 3 keer per jaar. Met andere woorden: als er in het bovengronds deel geen leven meer te bespeuren is (en bij een den kun je ook verwachten dat die absoluut niet meer opnieuw zal opschieten na omzagen), dan zijn die fijne worteltjes al lang afgestorven.
- Met de grote wortels, en zeker met de centrale penwortel is het een heel ander verhaal: die blijven nog een héél lange periode (zeker tientallen jaren) in de bodem zitten, ook al is van een levende boom geen sprake meer. Wat wél verandert, is de sterkte van die grote wortels. Ik vermoed dat de treksterkte na 9 jaar toch al meer dan gehalveerd moet zijn.
- Als het om een volwassen den gaat, dan zul je te maken hebben met een metersdiepe centrale penwortel. Die zul je ook na negen jaar hoogst waarschijnlijk niet zomaar kunnen loswrikken... Het kan een hele karwei zijn om de boom mét wortelstelsel te verwijderen, maar misschien is dat helemaal niet nodig? Ik weet natuurlijk niet hoe je tuin er uit ziet en hoe je die graag wilt, maar een met de grond gelijk gezaagde boom, waarbij het wortelstelsel blijft zitten, hoeft niet persé storend te zijn. Zo verstoor je ook het ondergrondse milieu niet, en geef je de natuur de kans om heel geleidelijk aan alle grondstoffen uit je boom te gaan recupereren...

Hopelijk geeft dit een voldoende antwoord op je vraag.