Ik heb een vraag - homepage

de aarde draait tegenwijzerszin, waarom; hoe draait de aarde rond de zon ( van bovenuit gezien)? draaien alle planeten / sterren enz in dezelfde richting rond hun zon? wat bepaalt die draairichting?

pijl07/02/2009 - patrick (53 jaar)

Aarde, oceanen & ruimteContext van de vraag:

hoe is en wat bepaalt de draairichting en snelheid van een planeet om haar as?
zijn er planeten / sterren die niet om hun as draaien,
hoe is en wat bepaalt de draairichting van een planeet om haar zon?


Antwoord


De vraag had ook kunnen zijn: "Waarom draaien de wijzers van de klok in de andere zin dan de Aarde?"  En zelfs die vraag is dubbelzinnig: de Aarde draait in tegenwijzerzin als we de zin van de rotatie-as definieren naar de noordpool, en niet naar de zuidpool.  Dus daar zit een beetje cultureel kolonialisme in.

Belangrijk is niet zozeer in welke richting iets draait, maar dat het draait.  En dat heeft meestal te maken met de wet die men de 'wet van behoud van draaimoment' noemt: als iets samentrekt, draait het sneller, als iets uitzet, draait het trager.  Het heeft ook te maken met het feit dat de meeste grote structuren in het heelal hun ontstaan te danken hebben aan de gravitatiekracht, die de neiging heeft dingen bijeen te brengen. 

Sterrenstelsels, sterren, planetenstelsels, het begint telkens met een grotere wolk die samentrekt.  Bij sterren met hun planetenstelsel gebeurt die samentrekking over vele ordes van grootte: een gigantische wolk - afmeting: de typische afstand tussen sterren - trekt samen tot een bolletje.  Het is dan onvermijdelijk dat het eindproduct snel draait: om dat niet zo te hebben, moet het vanuit perfecte stilstand begonnen zijn, en dat bestaat niet.  De som van alle rotatiebewegingen in de wolk is nooit helemaal nul, en dat kleine sommetje wordt enorm uitvergroot gedurende de samentrekking.  Waar de gemiddelde rotatie-as naartoe wijst, is dus heel lukraak.  En dat klopt ook met wat we waarnemen: sterren draaien in alle richtingen.  De planeten ontstaan in een schijf die meedraait in het evenaarsvlak van de ster, en hun bewegings- en rotatierichtingen zijn dan ook vaak min of meer evenwijdig aan de rotatie van de moederster.

Sterren en planeten worden geboren met vrij grote rotatiesnelheden.  Gedurende hun evolutie kunnen ze rotatie-energie verliezen (vooral door getijdenkrachten en door magnetische effecten) en zo trager gaan draaien.  Opnieuw bestaat volslagen stilstand niet: we kennen sterren en planeten die heel traag draaien, maar stilstaan, dat niet.  De rapste sterren draaien in ongeveer een halve dag rond hun as, maar er zijn er ook waarvoor perioden van de orde van honderd jaar worden gevonden.

Deze vraag werd beantwoord door:
Prof. Christoffel Waelkens
Gewoon Hoogleraar Sterrenkunde

Katholieke Universiteit Leuven
Katholieke Universiteit Leuven
 
Enkel de vraagsteller en de wetenschappers kunnen reageren op deze vraag en het antwoord.