Op welk ogenblik begint de leeftijd van water en hoe wordt de ouderdom van bv. bronwater (Spa) bepaald
07/05/2008 - Willy (58 jaar)
Context van de vraag:Ik zou willen weten hoe oud het water is die wij kunnen kopen in flessen bv. bronwater van Spa, Vittel of andere. Wanneer wordt water "geboren" en hoe kan de ouderdom achterhaald worden.
Antwoord
Water wordt niet geboren maar constant gereycleerd. Wel kan het van fase veranderen, bijv. van gas (damp) naar vloeibaar (eigenlijk water in de strikte zin van het woord). Volgens deze laatste betekenis zal water 'geboren' worden op het ogenblik dat er een kern van een waterdruppel gevormd wordt. Dat water bestaat uit moeculen van waterstof en zuurstof die in verschillende isotopenverhoudingen kunnen voorkomen, waarvan de verhouding niet constant is in de tijd. Dat helpt om een absolute ouderdomsbepaling uit te voeren.
De waterstofisotoop tritium komt bijvoorbeeld vrij bij ontploffing van atoombommen en is zo voor het eerst in de atmosfeer verschenen in 1945 om toe te nemen tot de periode 1960-1970 en vervolgens terug geleidelijk af te nemen. Grondwater dat tritium bevat is dus nog in de atmosfeer aanwezig geweest na 1945 en kan dus niet voor die datum in de grondwaterlaag opgenomen zijn. Dat is dus een methode om jong van oud grondwater te scheiden.
Andere isotopen die voldoende nauwkeurig werken om een datering te kunnen uitvoeren op water dat tussen enkele tientallen en tienduizenden jaren oud is, maakt gebruikt van koolstofisotopen (verhouding C14/12) van opgelost koolzuurgas (CO2), op voorwaarde dat dit voldoende aanwezig is en opgenomen in de atmosfeer of bij infiltratie in de bodem en niet door uitwisseling met mineralen van het grondwater.
Grondwater dat veel ouder is, bijv. miljoenen jaren in de grondwaterlagen zit is doorgaans meer gemineraliseerd en/of verzilt en dus niet meer geschikt voor consumptie. Alles is dus afhankelijk van de snelheid waarmee water door de bodem en de grondwaterlagen beweegt en hoe lang de afstand is tussen infiltratiepunt en drinkwatercaptatie.
Zijdelingse snelheden kunnen in de bodemlagen variëren tussen veel minder dan een millimeter tot kilometers per jaar (dat is het verschil tussen afsluitende en watervoerende lagen).
De meeste bronwaterwinningen (die in feite langs putten of ondergrondse galerijen gebeuren om het water te kunnen opvangen voor vervuiling of vermenging kan optreden) tappen grondwater af dat een redelijk lange weg door de grondwaterlaag heeft afgelegd en op die weg gezuiverd is maar soms ook opnieuw gemineraliseerd (incl moleculen die bij oppervlaktedruk terug gasvormig worden, zoals natuurlijk CO2 bubbels). Omwille van bescherming tegen vervuilingsrisico's wordt geen al te jong water afgetapt, m.a.w. de intrekzone van het water ligt op grote afstand van de productiezone (kilometers tot soms zelfs tientallen kilometers). Het water is dus minstens enkele jaren tot tientallen jaren oud (bijv Spa) of zelfs tienduizenden jaren (bijv bronnen in Oost-Vlaanderen). Maar in flessenwater is dat niet meer te meten omdat het water behandeld (belucht) is en zo zijn oorspronkelijke isotopensignatuur verloren is.
Deze vraag werd beantwoord door:
Michiel Dusar
wd afdelingshoofd
 |
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen |
Gerelateerde vragen
Stuur dit antwoord naar een vriend Deze pagina afdrukken |
Dit project wordt ondersteund door het actieplan wetenschapsinformatie en innovatie,