Ik heb een vraag - homepage

Is het mogelijk dat tektonische platen gaan scheuren?

pijl27/10/2008 - Rowald (15 jaar)

Aarde, oceanen & ruimte Context van de vraag:

De tektonische platen bewegen afzonderlijk tegenover elkaar. Maar zou 1 plaat ook kunnen scheuren? Zoja, wat kan hier de oorzaak van zijn?


Antwoord

Het buitenste laagje van de Aarde is een echte puzzel van stijve schollen - we noemen deze schollen "tektonische platen". Deze platen schuren tegen elkaar aan (zoals in Californië), duiken onder elkaar (zoals onder de Middellandse Zee), of druiven uit elkaar (zoals midden in de Atlantische Oceaan). En dit gaat steeds maar door aan snelheden van enkele centimeter per jaar. Op mensenschaal gebeurt dit wel met horten en stoten ... dat zijn de aardbevingen.
Maar zo'n plaat kan ook middendoor scheuren. Uiteindelijk ontstaan dan twee nieuwe platen. Dit is iets dat doorheen de lange geschiedenis van onze planeet al vele keren gebeurd is. Voor het ogenblik zien we dat de oostrand van Afrika uiteen aan het scheuren is. Van in het noorden (in Ethiopië) tot in het zuiden (in Zuid Afrika) loopt er een grote scheur door het Afrikaanse continent. Dit is de Oost-Afrikaanse Rift. Deze rift of slenkvallei is de plaats waar de aardkorst uiteengetrokken wordt en openscheurt. Vandaar dat er heel wat vulkanen voorkomen langs deze slenk. Ooit - in een verre toekomst - zal Afrika volledig opengescheurd zijn en zal het Oostelijke deel van Afrika één groot eiland zijn dat gescheiden wordt van de rest van Afrika door een steeds groter wordende oceaan.
En zo zijn er nog stukken die ooit tot Afrika behoorden, die ervan afgescheurd zijn. Denk maar aan Madagascar. Of India! Lang geleden, meer dan 100 miljoen jaar geleden, lag India tegen zuidelijk Afrika.
Voor te weten waarom dit allemaal gebeurt, moeten we onder die buitenste stijve schil kijken, in de mantel van de Aarde. Diep in de Aarde gedragen de gesteenten zich als stroop. Je kan je dat misschien niet voorstellen, maar als je lang genoeg naar een steen kijk .... enkele miljoenen jaren ... dan zal je zien dat die steen als stroop van vorm verandert. En dat is nu net wat diep in de Aarde gebeurt. En deze stroperige vloeibewegingen in de aardmantel trekt en duwt aan de tektonische platen.

Deze vraag werd beantwoord door:
prof. Manuel Sintubin
Professor in de Geologie

Katholieke Universiteit Leuven
Katholieke Universiteit Leuven
 

Reacties op deze vraag

29/10/2008
Rowald - vraagsteller

Zeer duidelijk antwoord. Bedankt!
Was Pangaea vroeger 1 plaat? En Godwana?
30/10/2008
prof. Manuel Sintubin

Zeer moeilijke vraag.
Wat zeker is, is dat Pangaea en Gondwana elk een supercontinent waren, dat wil zeggen dat alle continenten tegen elkaar aanlagen. In het geval van Pangaea waren dat hoogstwaarschijnlijk alle continenten; in het geval van Gondwana enkel alle zuidelijke continenten.
Maar hebben we dan te maken met één enkele plaat?
Waarschijnlijk niet. Vergelijk het een beetje met de huidige situatie. Neem nu het Euraziatische continent. Dan zien we dat India deel uitmaakt van dit continent, maar eigenlijk tot een andere plaat behoort (de Indo-Australische plaat); de scheiding tussen beide platen is niet echt duidelijk maar loopt ergens door de Himalaya.
Dus waarschijnlijk was dit ook zo met Pangaea en Gondwana. Eén continent, maar verschillende platen. En opvallend is dat continenten vaak terug openscheuren op plaatsen waar ze ooit tegen elkaar gebotst zijn. Dit zijn duidelijk littekens die nooit genezen.


Enkel de vraagsteller en de wetenschappers kunnen reageren op deze vraag en het antwoord.