Ik heb een vraag - homepage

Zijn olifanten en luiaarden teengangers of teentopgangers?

pijl08/09/2010 - Martine (43 jaar)

BiologieContext van de vraag:

Een teenganger loopt op eerste en tweede/derde vinger/teenkootje van elke vinger/teen zoals bij hond en kat. (Meestal klauwen)
Een teentopganger loopt alleen op het eerste vinger/teenkootje van elke vinger/teen zoals een paard.
Is een olifant een teenganger? deze heeft nochthans geen klauwen.
Is een luiaard een teenganger (of een teentopganger)? Hij hangt meestal in de bomen en heeft sterke klauwen.
Dank voor uw kennis en tijd! Mvg, Martine


Antwoord

Een teenganger zijn of niet heeft eigenlijk niets te maken met de aan- of afwezigheid van klauwen. Dit verwijst eerder naar de manier waarop de voeten en handen de grond raken, en waarmee dus op de grond wordt gesteund. De hand en voet bestaan uit drie reeksen van beentjes: (1) de pols- en enkelbeentjes (de zogenaamde carpalia en tarsalia), (2) de middenhand en –voetbeentjes (de metacarpalia en metatarsalia) en (3) de vinger- en teenkootjes (de phalanges). Het type ‘ganger’ dat een dier is, wordt dan bepaald door de mate waarin die beentjes betrokken zijn in de steun op de grond.

1 –Zoolganger: dit is de toestand waarbij alle drie die reeksen beentjes zorgen voor de ondersteuning van het contactoppervlak van de hand/voet. Zo zijn wij, mensen, zoolgangers, want bij onze voeten steunen de hielbeentjes (behoren tot de enkelbotjes), de middenvoetbeentjes én de teenkootjes op de grond. Wij zijn zoolgangers die geen klauwen hebben, maar ook beren zijn zoolgangers en die hebben wél klauwen. Olifanten zijn eigenlijk een speciaal soort zoolganger. De hand/voet wordt namelijk ondersteund t.h.v. a ldie beentjes, alleen steunt het achterste deel  van de hand/voet op een soort weefselkussen. Daardoor ligt de handpalm/hiel wel iets hoger van de grond, en zou je ze verkeerdelijk als teengangers kunnen beschouwen. Maar toch is er een steunvlak t.h.v. de handpalm/hiel, wat hen zoolgangers maakt.

2 –Teenganger: hier zal de handpalm/hiel geen contact meer maken met de grond, en is het een deel van de middenhand/middenvoetbeentjes en de vinger/teenkootjes die contact maken met de grond. Dit zie je bijvoorbeeld bij de katachtigen (deze hebben dan wel klauwen, maar dit staat hier dus los van).

3 –Hoefgangers: deze dieren lopen nog meer op hun vingers/tenen ,meer bepaald op de tippen van hun vingers/tenen. Dit wil zeggen dat hier enkel nog contact wordt gemaakt met het laatste vinger/teenkootje van de vingers/tenen, en de grond. Dit vind je terug bij alle hoefdieren, waarbij dan een stevige hoef gevormd wordt rond dat ene vinger/teenkootje (afhankelijk vande soort hoefdier, kunnen er een verschillend aantal vingers/tenen voorzien zijn van zo een hoef rond dit vinger/teenkootje).

Wat dan de luiaard betreft, is dit een speciaal geval. Die behoort eigenlijk tot geen van deze drie categorieën, en dit zowel voor het hangen aan takken als het kruipen over de grond. Bij het hangen aan takken, maken ze gebruik van hun stevige, omgeplooide klauwen. Deze klauwen zijn gevormd door een klauwvormig laatste vinger/teenkootje, waarrond een klauwvormige schede zit. Luiaards steunen dus niet op de handen/voeten, maar hangen er aan. Als ze dan over de grond kruipen, wat ze soms doen, dan zijn het meer een soort kneukelgangers,een beetje vergelijkbaar met chimpansees en gorilla’s.

Deze vraag werd beantwoord door:
Prof. Dr. Dominique Adriaens
Hoofddocent Vakgroep Biologie, Hoofd onderzoeksgroep 'Evolutionaire Morfologie Vertebraten' en Directeur Museum voor Dierkunde

Universiteit Gent
Universiteit Gent
 
Enkel de vraagsteller en de wetenschappers kunnen reageren op deze vraag en het antwoord.