Hoe komt het dat een klok op zeeniveau trager loopt dan een klok op een bepaalde hoogte?
Laatst las ik over een experiment ivm met ruimte en tijd (a brief history of time, S Hawking), 2 nauwkeurige klokken werden aan de basis en top van een toren geplaatst. De klok onderaan zou trager lopen dan die aan de top. Is dit enkel in theorie of loopt die klok echt trager. En indien dit het geval is waarom, want het mechanische deel tikt toch verder tegen dezelfde snelheid, waar het ook is.
Antwoord
Een van de eigenaardige contra-intuïtieve gevolgen van de algemene relativiteitstheorie is dat ‘tijd’ beïnvloed wordt door gravitatie. Dit heeft inderdaad voor gevolg dat een klok op zeeniveau anders loopt dan een op een zekere hoogte.
Maar je moet je realiseren dat dit fenomeen slaat op ‘tijd’ (en dus ALLES waarmee we tijd kunnen meten of beleven). Je ziet en beleeft ‘1 seconde’ nog altijd als ‘1 seconde”, of je nu op zeeniveau staat of op een zekere hoogte. Wel is het zo dat de ene waarnemer de klok in het andere assenstelsel anders ziet tikken. Beiden beweren dus dat hun klok ‘correct’ loopt en dat die van de andere sneller/trager tikt.
Dit effect is zeer klein, maar toch meetbaar. Zo is het bijvoorbeeld belangrijk om de klok van de GPS satellieten hiervoor te corrigeren (zij meten immers afstanden door tijdsverschillen te meten) om een correcte positionering op aarde toe te laten.
Deze vraag werd beantwoord door:
Prof Walter Lauriks
hoogleraar Wetenschappen
| Katholieke Universiteit Leuven |





