Wat zijn de belangrijste militaire tactieken van Frankrijk, Pruisen, Oostenrijk, Groot-Brittanië en Rusland, tijdens de Napoleonistische oorlogen? Ik heb het hier over de tactiek op het slagveld.
Ik ben sinds een maand of twee zeer geintereseerd geraakt in de Napoleonistische oorlogen, vooral het militaire gedeelt, dat ik niet op school leer vind ik zeer interessant. Nu hoef ik niet van ieder land precies de militaire strategie te weten, maar van de belangrijkste naties zou ik dat wel erg op leuk vinden. Spanje en het Ottomaanse Rijk staan me niet zo aan, maar Pruisen, Frankrijk, Groot-Brittanië, Oostenrijk en Rusland vind ik wel erg mooie en belangrijke landen.
Iedere natie heeft wel op één gebied suprematie, maar wat zijn de militaire specialiteiten van deze naties, waren ze sterk in de cavalarie? Hadden ze een geweldige infanterie? En welke troepen waren dan zo bijzonder en eigenlijk de belangrijkste vraag: Wat waren de tactieken op het slagveld? Hoe probeerde Oostenrijk zijn vijand te verslinden of hoe probeerde Rusland zijn vijand tot vluchten te brengen? Dat zou ik heel graag willen weten.
Bedankt!
Antwoord
Beste Tycho,
Over jouw vraag kan je meerdere boeken volschrijven, maar ik zal proberen het belangrijkste even toe te lichten. Om te beginnen beschikten alle grote naties over zowel infanterie, cavalerie en artillerie maar de toepassing ervan was vaak landspecifiek. Ook de organisatie van deze eenheden in grotere gehelen was verschillend. Zo was het systeem van legerkorpsen waarbij deze drie onderdelen werden samen gebracht in 1 klein 'mini-leger' een systeem van de Fransen dat later ook door de geallieerden werd toegepast. Door verschillende autonome 'mini-legers' oftewel korpsen te creëren is men immers veel flexibeler om zich aan te passen aan de wijzigende omstandigheden op het slagveld dan 1 groot log leger.
Typisch voor de Fransen was ook het samentrekken van de verschillende artillerie eenheden in 1 groot geheel: de zogenaamde 'grande batterie'. Op deze manier kon men voor de infanterie in werking trad de vijand reeds uitdunnen door een zware beschieting van op afstand. Na deze fysieke en morele klappen marcheerde meestal de zware infanterie in kolonne naar de vijandelijke lijn. In tegenstelling tot de Engelsen die eerder de voorkeur gaven aan een opstelling in lijn, was ook hier het samentrekken van zware infanterie eenheden als grenadiers populair om aan slagkracht te winnen. Karakteristiek voor de Franse infanterie is het feit dat ook de aanvoerende officieren vaak voorop gingen terwijl dat bij de andere legers niet het geval was. Als genadeslag werd dan meestal de artillerie van de cavalerie dicht bij de vijand opgesteld en werden er verscheidene cavalerie charges uitgevoerd om de vijand op de vlucht te doen slaan. Zoals je ziet was de tactiek van het Franse leger vooral gericht om met groot overwicht snel toe te slaan.
Typisch voor de Engelsen is de stalen moraal van de infanterie en het feit dat ze vaak beter getraind waren zodat ze meerdere schoten per minuut konden afvuren met hun musket dan de Fransen. De standvastigheid van de Engelse carré's (vierkanten met aan alle kanten manschappen) tegenover de Franse cavalerie is dan ook legendarisch. In tegenstelling tot de Fransen maakten zij ook meer gebruik van de zogenaamde lichte infanterie: dit waren manschappen die voor de kolonnes uitgingen en probeerden om de vijandelijke linies al zoveel mogelijk te desoriënteren door hen te beschieten. De Engelse gebruikten hier zelfs geweren voor ipv de gebruikelijke onzuivere musketten. De Engelse cavalerie gebruikte gelijkaardige technieken als de Fransen maar hadden bijvoorbeeld geen lanciers of kurassen. In het bezette Spanje maakten de Engelsen in samenwerking met de Spaanse opstandelingen dan weer eerder gebruik van guerillatechnieken waarbij ze grote veldslagen systematisch uit de weg gingen (tot grote ergernis van de Franse generaals...).
Het Russische leger gebruikte bij de inval in Rusland in 1812 dan weer vaak de tactiek van de verschroeide aarde. Alles van voeding of waarde werd voor de neus van het Franse leger weggeroofd of platgebrand waardoor dit in de problemen kwam. Hoewel de gewone infanterie vaak uit Russische boeren bestond, had ook Rusland verscheidene elitekorpsen die door de tsaar of zijn broer persoonlijk werden aangevoerd.
Het Pruisische leger was voor de nederlaag bij Jena-Auerstedt in 1806 nog volledig opgebouwd volgens de principes van Frederick de Grote, dwz een groot geheel dat zich weinig kon aanpassen aan wat de vijand deed. Pas na 1806 ging het Pruisische leger hervormd worden naar Frans model. Hetzelfde geldt eigenlijk ook voor het Oostenrijkse leger: pas na hun nederlaag in Austerlitz in 1805 hervormden zij hun leger grondig (wat hun succes verklaart in de slag bij Aspern-Essling in 1809).
Over de Napoleontische oorlogen en de verschillende tactieken zijn hele bibliotheken vol geschreven (wel meestal in het Engels of Frans), maar ook op het internet kan je zeker nog veel ontdekken over deze opwindende periode uit de geschiedenis. Succes !
Vriendelijke groeten,
Glenn Van den Bosch
Deze vraag werd beantwoord door:
Dr. Glenn Van den Bosch
| Universiteit Antwerpen |





