Welk antwoord heeft de filosofie op de vraag naar het niets? Wat was er voor de oerknal? Wat is er achter het heelal? Wat was er voor de eerste seconde?Wanneer zal tijd ophouden te bestaan?
09/05/2008 - Jan (57 jaar)
Antwoord
Of de filosofie een antwoord heeft op de vraag naar het niets, hangt er van af wat je onder een 'antwoord' verstaat. Een eerste, principieel antwoord is dat je de werkelijkheid niet kan wegdenken, dat ze niet uit het absolute niets kan voortgekomen zijn, en dat dus de enige logische manier van denken is dat ze niet ontstaan is.De vraag naar het waarom van de werkelijkheid, meer bepaald naar het er-zijn ervan (/dat/ de werkelijkheid er is) krijgt van in den beginne dan ook een antwoord dat grondig verschilt van de vraag naar het waarom van een of ander concreet ding. Elk concreet ding (een tafel, of mezelf) kan ik wegdenken. Dat kan ik niet voor de werkelijkheid als zodanig. Natuurlijk kan ik dat wel voor de planeet aarde: die zal verdwijnen. En de zon zal ophouden te schijnen. Maar de energie van die zon is niet in het absolute niets verdwenen. Ze is verspreid in het gehele universum. Wat je niet kan denken is: dat er eerst 'absoluut' niets was, en dan plots - hopsa - iets. Net zoals je niet het omgekeerde kan denken: eerst (nu) is er werkelijkheid, en plots - hopsa - is er niets meer. Dat is geen redelijke positie. Uit absoluut niets, komt absoluut niets. Dat geldt ook voor de oerknal: dan moet er tenminste al iets zijn om te knallen. Daar kan je niet buiten, op een redelijke manier. Principieel moeten we dus zeggen: de werkelijkheid als zodanig is niet weg te denken. Van elk zijnde is het denkbaar dat het niet zou zijn, maar van de werkelijkheid als zodanig kunnen we dat niet meer zinvol beweren: zij is /absoluut/. Zij is ook niet meer tot iets anders te herleiden of uit iets anders te begrijpen, want er is niets 'anders' (men zou kunnen zeggen: ze komt uit God, maar dan behoort God ook tot de werkelijkheid). M.a.w. de ‘verklaring’ voor de werkelijkheid kan niet meer ‘buiten’ de werkelijkheid gezocht worden. De werkelijkheid kan uiteindelijk haar verklaring slechts hebben ‘in zichzelf’, hoe dat ‘in zichzelf’ verder ook zal moeten worden verstaan.
Daarmee heeft de vraag naar het waarom van de werkelijkheid als zodanig een principieel antwoord gekregen. Maar het is enkel een principieel, d.w.z. een louter logisch antwoord, want daarmee is nog niets gezegd over /wat/ de werkelijkheid is, m.a.w. over de vraag hoe ze moet worden gedacht, en nog minder over de betekenis en de zin ervan. Maar het is toch al een eerste, bescheiden, stap naar in-zicht.
Prof. André Cloots - Hoger Instituut voor Wijsbegeerte, K.U.Leuven
Deze vraag werd beantwoord door:
Ines Van Houtte
Administratief Directeur Wijsbegeerte
 |
Katholieke Universiteit Leuven |
Gerelateerde vragen
Stuur dit antwoord naar een vriend Deze pagina afdrukken |
Dit project wordt ondersteund door het actieplan wetenschapsinformatie en innovatie,