Wat is het nut van 1ste en 2de klasse in de trein en waarom is dit klassesysteem niet in bussen of trams ingevoerd?
09/03/2010 - Chris (25 jaar)
Context van de vraag:Vaak zit de 2de klasse-afdeling vol en is nog plaats genoeg in 1ste. Het systeem is niet ingevoerd in andere voertuigen van het Openbaar Vervoer (bus, tram). Waarom in treinen wel en niet in bus of tram?
Antwoord
Zeker, een trein zonder 1ste klas is een mogelijkheid. Het lijkt een oplossing voor het probleem dat u stelt. Maar het argument dat u voor die afschaffing aanvoert is niet sluitend. Als tweedeklasse rijtuigen van een bepaalde trein regelmatig vol zitten - wat maar al te vaak het geval is - zou een dienstverlenende en klantvriendelijke NMBS één of meedere rijtuigen tweedeklas aan die trein kunnen of moeten toevoegen. Probleem is evenwel dat de NMBS momenteel blijkbaar niet over genoeg rollend materieel beschikt. Maar de verantwoordelijkheid voor het tekort aan zitplaatsen in een bepaalde klasse ligt wel bij de NMBS, niet bij de gebruikers (van die klasse).
Het steekt natuurlijk de ogen uit als je in een overvolle tweede klasse rijtuig vaststelt dat er nog enkele of mogelijk veel plaatsen vrij zijn in eerste klasse . Maar het staat iedere reiziger wel vrij om in eerste klasse plaats te nemen en de opleg (de helft van het 2de klasse reisbiljet) daarvoor te betalen (als de treinwachter al rond komt). Dat mag. Of die opleg 'democratisch' is of niet, of het verantwoord is dat sommige mensen meer geld kunnen of willen uitgeven voor een bepaald gemak (waarover zo dadelijk meer), hangt van de waarnemer af. Bij uitbreiding kun je dan natuurlijk denken aan voor iedereen dezelfde, uniforme en betaalbare auto, televisietoestel, huis enzovoort.
Sommige treinreizigers zijn bereid om 50% meer te betalen omdat ze rustig willen zitten, ongestoord willen lezen of werken. Daarom maak ik bijvoorbeeld, terwijl ik helemaal niet kapitaalkrachtig ben, af en toe, op weg naar een lezing of een les, ook gebruik van eerste klasse. Vanuit dit standpunt kun je argumenteren dat als de 2de klasse rijtuigen overvol zitten (probleem: wie zal dat bepalen? wie zal dat controleren? wanneer is iets overvol?) en reizigers tweede klasse dan maar plaats nemen in eerste klasse, dit niet rechtvaardig zou zijn tegenover mensen die omwille van de rust (waarvan ze nu mogelijk beroofd worden) 50% meer betaald hebben. Afschaffen dan maar? zou kunnen, maar dan moet je eigenlijk het hele kapitalistische 'systeem' en onze consumptiemaatschappij op de korrel nemen en veranderen. Terwijl de communistische en anarchistische alternatieven die we totnogtoe gekend hebben, helaas niet echt mensvriendelijk waren. Hier geraak ook ik niet uit. Maar het is dus wel een ietsje complexer dan op het eerste gezicht lijkt.
Tot slot nog even iets over het verleden van (de Belgische) trein en tram. In de vroege jaren vijftig (precies weet ik het niet meer) had je bij de Belgische Spoorwegen nog 1ste, 2de én 3de klasse; ik heb dat nog even meegemaakt. En ook op de tram (in Gent) had je een klein 1ste klasse compartiment. Dat laatste was gezien het feit dat die tram maar uit één relatief kort rijtuig bestond (en kon bestaan) en op spitsuren altijd vol zat, volslagen krankjorum. Ik heb de geschiedenis van het Spoor niet bestudeeerd maar ik maak me sterk dat de trein in zijn beginperiode vrij onbetaalbaar was voor de 'gewone' mens, voor de lagere inkomensklassen en dus waarschijnlijk voorbehouden was aan kapitaalkrachtiger mensen. En toen daar toch ander 'volk' bij kwam, moesten en konden die kapitaalkrachtigen zich distantiëren van dat 'gepeupel'. Dat wel ja.
Deze vraag werd beantwoord door:
Prof. dr. Gie van den Berghe
gastprofessor UGent, Letteren en Wijsbegeerte, Moraalwetenschap en Wijsbegeerte
 |
Universiteit Gent |
Reacties op deze vraag
| 12/03/2010 Chris - vraagsteller Mogelijke oplossingen voor (over)volle treinen:
|
Enkel de vraagsteller en de wetenschappers kunnen reageren op deze vraag en het antwoord.
Dit project wordt ondersteund door het actieplan wetenschapsinformatie en innovatie,